Archiwa tagu: zabytki

Zamość – zielona twierdza pięknieje coraz bardziej

Choć zapewne wszyscy wiedzą (lub wiedzieć powinni) gdzie znajduje się Zamość, to dla zobrazowania jego ciekawej lokalizacji i ukształtowania szczególnie Starego Miasta wraz z otaczającymi je fortyfikacjami, poniżej zamieszczamy mapę interaktywną od Google:

Poniżej zdjęcie grafiki obrazującej twierdzę Zamość wykonane przed wejściem do budynków Arsenału – Muzeum Fortyfikacji i Broni:

Zamość - zielona twierdza = Zamosc - the Green Fortress
Zamość – zielona twierdza = Zamosc – the Green Fortress

Z Wikipedii zacytujemy fragment historii Twierdzy Zamość: „Twierdza Zamość – fortyfikacje otaczające Zamość zbudowane w latach 1579–1618 na zlecenie Jana Zamoyskiego. Wielokrotnie przebudowywane, w tym najbardziej kompleksowo w latach 20. XIX w. Jedna z największych twierdz Rzeczypospolitej Obojga Narodów, a następnie Księstwa Warszawskiego i Królestwa Polskiego. W swojej historii przeszła 5 oblężeń. Pierwszym z nich była obrona przed wojskami kozacko-tatarskimi w czasie powstania Chmielnickiego. Drugie, to oblężenie szwedzkie z 1656, trzecie było oblężenie wojsk Księstwa Warszawskiego, mające na celu odbicie Zamościa z rąk austriackich w 1809 roku. Najdłuższym, zarazem czwartym oblężeniem trwającym aż 10 miesięcy, było rosyjskie oblężenie w 1813 roku. Po raz ostatni, czyli piątym, Zamość bronił się w czasie powstania listopadowego, kiedy to jako ostatni punkt oporu w ogóle w swej historii uległ Rosjanom. Zaś szturmem Forteca została zdobyta tylko raz, i to przez wojska polskie, w 1809 roku. Zlikwidowana została w 1866 roku.„.

Poniżej zdjęcie planu Zamościa z pocz. XVIII w. , na który możecie się Państwo natknąć zwiedzając Arsenał.

Plan Zamościa z początku XVII w.
Plan Zamościa z początku XVII w.

W tym wpisie nie będziemy szczegółowo omawiać historii Zamościa, a chętnych do bardziej szczegółowych opisów odeślemy np. do tego interesującego filmu lub artykułu w Wikipedii. Z kolei aby zobaczyć Zamość z lotu ptaka, zachęcamy do obejrzenia tego krótkiego filmu z 2015 roku autorstwa Dj. kyrek:

Warto wiedzieć, że o rewaloryzacji Zamościa myślano już bardzo dawno temu – w tym artykule autorstwa Tadeusza Polaka opisano „Model rewaloryzacji miasta Zamość 1964-1980”. Warto zajrzeć do tego artykułu i zobaczyć jak Zamość wyglądał na archiwalnych powojennych zdjęciach.

Zamość'2018
Zamość’2018

Polecamy też Państwu do lektury dużo bardziej aktualny artykuł z grudnia’2016 – „Odbudowa Rekonstrukcją Pogania„, w którym napisano np.: „Aż trudno dzisiaj uwierzyć, że jeszcze 80 lat temu nie było tam ani jednego takiego zwieńczenia budynku. Wszystkie podziwiane dziś attyki to XX wieczne rekonstrukcje lub wariacje na ich temat, lepiej lub gorzej odpowiadające swym pierwowzorom.”.

Zamość'2018
Zamość’2018

I jeszcze jeden cytat z powyższego artykułu: „Patrząc na rozmach z jakim zrekonstruowano ostatnimi laty fortyfikacje otaczające starówkę (tekst o tej inwestycji patrz tutaj), powstaje niebezpieczeństwo wykreowania, dla turystycznych wycieczek kolejnej, wielkiej makiety w skali 1:1, o nikłych walorach historycznych i oryginalności. Taka kompleksowa restauracja, choć wzorowana zapewne w szczegółach na innych zabytkach z terenu kraju, została by jednak wyzuta z ulotnej, lokalnej indywidualności historycznej architektury Zamościa.”.

Zamość'2018
Zamość’2018

Jak napisano we wrześniu 2015 roku w artykule „Zamość (znowu) twierdzą„: „Jeszcze kilka lat temu zwiedzając miasto próżno by jednak szukać umocnień, które oparły się nawale kozackiej – kilka fragmentów obsypujących się i porastających zielskiem murów, zamurowanych bram i XIX wiecznych budynków twierdzy, które nie bardzo składały się na całościowy obraz fortalicji. Już w tym miejscu trzeba wszakże zaznaczyć, że to i tak znacznie więcej niż można było podziwiać jeszcze 50 lat wcześniej, gdyż w latach 60-80 XX wieku dokonano całościowych rekonstrukcji XVII wiecznych bram Lubelskiej i Lwowskiej, wraz z kurtynami murów, czy bastionu VI. Brama Lwowska częściowo rekonstruowana była natomiast już w latach 30 przez prof. Jana Zachwatowicza.„.

Zamość'2018
Zamość’2018

Wielomilionowe dotacje, o których możemy przeczytać np. tutaj pozwalają od wielu lat realizować kolejne etapy prac rewaloryzacyjnych. Warto zajrzeć np. tu „Trwają prace restauracyjne dawnych fortyfikacji Zamościa„, gdzie m.in. napisano: „Renowacja ocalałych fragmentów twierdzy oraz rekonstrukcja niektórych elementów realizowana jest w ramach dwóch projektów dofinansowanych ze środków Unii Europejskiej. Łączny koszt obu projektów to ponad 95,7 mln zł, z czego ponad 73 mln zł to dotacja z programów Innowacyjna Gospodarka oraz Infrastruktura i Środowisko.  Po ich zrealizowaniu zamojski zespół staromiejski wraz z terenami fortecznymi stanie się gotowym produktem turystycznym skierowanym do turystów podróżujących szlakiem dziedzictwa kulturowego, szlakiem UNESCO czy historycznym szlakiem polskich obiektów fortecznych. … Ocalałe fragmenty twierdzy zostaną wyremontowane, a niektóre budowle całkowicie lub częściowo zrekonstruowane. Powstaną też ziemne wały, które zaznaczą przebieg dawnych murów. Będzie nimi prowadziła trasa turystyczna.„.

Zamość'2018 - park miejski
Zamość’2018 – park miejski

Będąc w tym roku na przełomie kwietnia i maja w Zamościu mogliśmy zobaczyć efekty tych wszystkich, szeroko zakrojonych prac, a także stwierdzić, że prace rewaloryzacyjne trwają w kliku innych miejscach. Zamość przyciąga więc teraz nie tylko swoją ciekawą historią, ale także bardzo wieloma kolorowymi i odnowionymi obiektami, a zielona twierdza staje się jedną z wizytówek miasta.

Poniżej minigaleria naszych zdjęć ze spaceru po Zamościu:

Poprzednio w Zamościu byliśmy w latach 2004 i 2007 (kliknij na rok aby zobaczyć nasze zdjęcia z tych lat),  Ponieważ aktualnie część wnętrza zamojskiej katedry jest poddawana pracom renowacyjnym, to np. zdjęcia ołtarza możecie zobaczyć na naszej stronie: https://tripsoverpoland.pl/index.php?s=2007-6.php#Zamosc – jedno z nich poniżej:

Katedra Zmartwychwstania Pańskiego i św. Tomasza Apostoła w Zamościu'2007
Katedra Zmartwychwstania Pańskiego i św. Tomasza Apostoła w Zamościu’2007

Warto wiedzieć np., że: „Prace w Parku Miejskim w Zamościu są elementem dużego projektu „Zamość miasto UNESCO, Pomnik Historii RP produktem turystycznym polskiej gospodarki”, który miał być ukończony do kwietnia 2012 roku. W terminowym jego wykonaniu przeszkodziły odkrycia archeologiczne na terenie robót, graniczącym z parkiem.„. My park miejski oglądaliśmy z ogromną przyjemnością podczas naszego spaceru::

W lipcu 2010 roku w artykule „W Zamościu powstanie nowoczesne Muzeum Fortyfikacji i Broni” pisano: „Już niedługo rozpoczną się prace nad kolejnym elementem zamojskiej „rewitalizacyjnej układanki”, czyli Muzeum Fortyfikacji i Broni. Nowy obiekt powstanie na bazie Bastionu III i Muzeum Barwy i Oręża „Arsenał” przy ul. Zamkowej. Projekt ten jest wart ok. 31 mln zł, z czego 20 mln zł Zamość pozyska ze środków unijnych. W ramach projektu zostanie zrekonstruowany wał forteczny prowadzący od Bastionu III do Bramy Szczebrzeskiej i w kierunku ul. Królowej Jadwigi. Dodatkowo, wszystkie zbiory muzeum zostaną zdigitalizowane, a sam obiekt wyposażony w nowoczesne urządzenia audiowizualne i teleinformatyczne.„. Efekty tych prac mogliśmy zobaczyć podczas zwiedzania muzeum, a na jego stronie warto przeczytać m.in. „Realizacja projektu pozwoliła na unikalne w skali kraju zgromadzenie, zestawienie i opisanie różnych form sztuki fortecznej i militariów. Unikalność projektu polega także na jego powiązaniu z architekturą militarną i krajobrazem warownym twierdzy Zamość. Na bazie realizowanego projektu, wykorzystując istniejące zbiory, została utworzona wirtualna instytucja kultury. Wyjątkowość projektu wynika również z faktu, iż nie ma w Polsce drugiego takiego muzeum, w którym można byłoby prześledzić rozwój sztuki wojennej od XVI wieku do połowy XX wieku poprzez ekspozycję broni i wyposażenia żołnierzy.”

Poniżej klika zdjęć z wnętrz muzeum:

Nam bardzo spodobały się także kładki widokowe, z których możemy zobaczyć Zamość choćby z niskiego lotu ptaka:

A punktów widokowych w Zamościu jest jeszcze kilka, choć nie wszystkie tym razem odwiedziliśmy. Zachęcamy do zapoznania się z materiałami zamieszczonymi na stronie internetowej przez Zamojskie Centrum Informacji Turystycznej i Historycznej, szczególnie z zakładki „Zwiedzanie”.

Gorąco zachęcamy Państwa do osobistych wycieczek do Zamościa, bo miasto to ciągle się zmienia i pięknieje praktycznie z tygodnia na tydzień.

Więcej zdjęć z Zamościa można zobaczyć na naszej stronie albumowo-wyszukiwarkowej.

Zapraszamy także na nasz kilkunastominutowy film z Zamościa:

10 kolejnych zabytków nieruchomych o szczególnym znaczeniu dla kultury naszego kraju uznanych za Pomniki Historii

W dniu wczorajszym (20.04.2018) liczba Pomników Historii w Polsce powiększyła się o 10 kolejnych obiektów i sumarycznie mamy ich już 91. Szczegóły oficjalnej uroczystości można znaleźć na stronie NID. Kompletna lista Pomników Historii dostępna jest tutaj, a także na końcu tego wpisu..

Ponieważ zbliża się długi weekend kwietniowo-majowy, który dla wielu z Państwa może być wspaniałą okazją do odwiedzenia i poznania zarówno nowych Pomników Historii, jak i wielu innych ciekawych miejsc w Polsce, to w tym wpisie pokażemy choćby skrótowo tych 10 obiektów, bo akurat we wszystkich tych miejscach już kiedyś byliśmy.

  1. Koszuty – zespół dworsko-parkowy (woj. wielkopolskie)
    Koszuty – zespół dworsko-parkowy
    Koszuty – zespół dworsko-parkowy


    Zapraszamy też do obejrzenia naszego krótkiego filmu:

  2. Krasiczyn – zespół zamkowo-parkowy (woj. podkarpackie)
    Krasiczyn – zespół zamkowo-parkowy
    Krasiczyn – zespół zamkowo-parkowy

    Zapraszamy też do obejrzenia naszego krótkiego filmu:

3. Kwidzyn – zespół katedralno-zamkowy (woj. pomorskie)

Kwidzyn – zespół katedralno-zamkowy
Kwidzyn – zespół katedralno-zamkowy

Zapraszamy też do obejrzenia naszego krótkiego filmu:

4. Lidzbark Warmiński – zamek biskupów warmińskich (woj. warmińsko-mazurskie)

Lidzbark Warmiński – zamek biskupów warmińskich
Lidzbark Warmiński – zamek biskupów warmińskich

Zapraszamy też do obejrzenia naszego krótkiego filmu:

5. Płock – Wzgórze Tumskie (woj. mazowieckie)

Płock – Wzgórze Tumskie
Płock – Wzgórze Tumskie

6. Rogalin – zespół pałacowy z ogrodem i parkiem (woj. wielkopolskie)

Rogalin – zespół pałacowy z ogrodem i parkiem
Rogalin – zespół pałacowy z ogrodem i parkiem

Zapraszamy też do obejrzenia naszego krótkiego filmu:

7. Strzelno – zespół dawnego klasztoru Norbertanek (woj. kujawsko-pomorskie)

Strzelno – zespół dawnego klasztoru Norbertanek
Strzelno – zespół dawnego klasztoru Norbertanek

8. Święta Lipka – sanktuarium pielgrzymkowe (woj. warmińsko-mazurskie)

Święta Lipka – sanktuarium pielgrzymkowe
Święta Lipka – sanktuarium pielgrzymkowe

Zapraszamy też do obejrzenia naszego krótkiego filmu:

9. Ujazd – ruiny zamku Krzyżtopór (woj. świętokrzyskie)

Ujazd – ruiny zamku Krzyżtopór
Ujazd – ruiny zamku Krzyżtopór

Zapraszamy też do obejrzenia naszego krótkiego filmu:

10. Gdańsk – Twierdza Wisłoujście (woj. pomorskie)

Gdańsk – Twierdza Wisłoujście
Gdańsk – Twierdza Wisłoujście

Kompletna lista Pomników Historii poniżej (zaczerpnięta ze strony NID):

1. Biskupin – rezerwat archeologiczny
2. Bochnia – kopalnia soli
3. Bohoniki i Kruszyniany – meczety i mizary
4. Chełmno – stare miasto
5. Ciechocinek – Zespół tężni i warzelni soli wraz z parkami Tężniowym i Zdrojowym
6. Częstochowa – Jasna Góra, zespół klasztoru oo. paulinów
7. Duszniki Zdrój – młyn papierniczy
8. Frombork – zespół katedralny
9. Gdańsk – miasto w zasięgu obwarowań z XVII wieku
10. Gdańsk – pole bitwy na Westerplatte
11. Gdańsk – Twierdza Wisłoujście
12. Gdańsk – Zespół pocystersko-katedralny w Gdańsku Oliwie
13. Gdynia – historyczny układ urbanistyczny śródmieścia
14. Gliwice – radiostacja
15. Gniezno – katedra pw. Wniebowzięcia NMP i św. Wojciecha
16. Gostyń – Głogówko zespół klasztorny Kongregacji Oratorium św. Filipa Neri
17. Gościkowo-Paradyż – Pocysterski zespół klasztorny
18. Góra Św. Anny – komponowany krajobraz kulturowo-przyrodniczy
19. Grudziądz – Zespół zabytkowych spichlerzy wraz z panoramą od strony Wisły
20. Grunwald – Pole Bitwy
21. Janów Podlaski – Stadnina koni
22. Jawor – kościół ewangelicko-augsburski pw. Ducha Świętego zwany kościołem Pokoju
23. Kalwaria Zebrzydowska – krajobrazowy zespół manierystycznego parku pielgrzymkowego
24. Kamień Pomorski – zespół katedralny
25. Kanał Augustowski – droga wodna
26. Kanał Elbląski
27. Katowice – Gmach Województwa i Sejmu Śląskiego oraz zespół katedralny
28. Katowice – osiedle robotnicze Nikiszowiec
29. Kazimierz Dolny
30. Kielce – Dawny pałac biskupów i katedra
31. Klępsk – kościół pw. Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny
32. Kołbacz – założenie dawnego klasztoru cystersów
33. Koszuty – zespół dworsko-parkowy
34. Kotlina Jeleniogórska – pałace i parki krajobrazowe Kotliny Jeleniogórskiej
35. Kozłówka – zespół pałacowo-parkowy
36. Kórnik – zespół zamkowo-parkowy wraz z kościołem parafialnym – nekropolią właścicieli
37. Kraków – historyczny zespół miasta
38. Kraków- Kopiec Kościuszki z otoczeniem
39. Krasiczyn – zespół zamkowo-parkowy
40. Krzemionki k. Ostrowca Świętokrzyskiego – kopalnie krzemienia z okresu neolitu
41. Krzeszów – zespół dawnego opactwa cystersów
42. Kwidzyn – zespół katedralno-zamkowy
43. Ląd – zespół dawnego opactwa cysterskiego w Lądzie nad Wartą
44. Legnickie Pole – pobenedyktyński zespół klasztorny
45. Leżajsk – zespół klasztorny oo. bernardynów
46. Lidzbark Warmiński – zamek biskupów warmińskich
47. Lubiń – zespół opactwa benedyktynów
48. Lublin – historyczny zespół architektoniczno-urbanistyczny
49. Łańcut – zespół zamkowo-parkowy
50. Łęknica – Park Mużakowski, park w stylu krajobrazowym
51. Łódź – wielokulturowy krajobraz miasta przemysłowego
52. Łowicz – Bazylika Katedralna (dawna Kolegiata Prymasowska) pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny
53. Malbork – zespół zamku krzyżackiego
54. Nieborów i Arkadia – Zespół pałacowo ogrodowy i ogród sentymentalno-romantyczny
55. Nysa – zespół kościoła farnego pod wezwaniem św. Jakuba Starszego Apostoła i św. Agnieszki Dziewicy i Męczennicy
56. Ostrów Lednicki
57. Ozimek – żelazny łańcuchowy most wiszący na rzece Mała Panew
58. Paczków – zespół staromiejski ze średniowiecznym systemem fortyfikacji
59. Pelplin – zespół pocystersko-katedralny
60. Płock – Wzgórze Tumskie
61. Poznań – historyczny zespół miasta
62. Racławice – teren historycznej Bitwy Racławickiej
63. Radruż – Zespół cerkiewny
64. Rogalin – zespół pałacowy z ogrodem i parkiem
65. Rydzyna – założenie rezydencjonalno-urbanistyczne
66. Sandomierz – Historyczny zespół architektoniczno-krajobrazowy
67. Srebrna Góra – Twierdza Srebrnogórska, nowożytna warownia górska z XVIII wieku
68. Stargard – zespół kościoła pod wezwaniem Najświętszej Marii Panny Królowej Świata oraz średniowieczne mury obronne miasta
69. Strzegom – kościół pod wezwaniem św. św. Apostołów Piotra i Pawła
70. Strzelno – zespół dawnego klasztoru Norbertanek
71. Sulejów – zespół opactwa cystersów
72. Świdnica – katedra pw. św. Stanisława Biskupa i Męczennika i św. Wacława Męczennika
73. Świdnica – zespół kościoła ewangelicko-augsburskiego pw. Świętej Trójcy
74. Święta Lipka – sanktuarium pielgrzymkowe
75. Święty Krzyż – pobenedyktyński zespół klasztorny oraz przedchrześcijańskie obwałowania kamienne na Łysej Górze
76. Szalowa – kościół parafialny św. Michała Archanioła
77. Tarnowskie Góry – podziemia zabytkowej kopalni rud srebronośnych oraz sztolni „Czarnego Pstrąga”
78. Toruń – Stare i Nowe Miasto
79. Trzebnica – zespół dawnego opactwa cysterek
80. Tyniec – zespół opactwa benedyktynów
81. Ujazd – ruiny zamku Krzyżtopór
82. Wąchock – zespół opactwa cystersów
83. Warszawa – historyczny zespół miasta z Traktem Królewskim i Wilanowem
84. Warszawa – Zespół Stacji Filtrów Williama Lindleya
85. Warszawa – zespół zabytkowych cmentarzy wyznaniowych na Powązkach
86. Wieliczka – kopalnia soli
87. Wrocław – zespół historycznego centrum
88. Wrocław – Hala Stulecia
89. Zamość – historyczny zespół miasta w zasięgu obwarowań XIX wieku
90. Żagań – poaugustiański zespół klasztorny
91. Żyrardów – XIX-wieczna Osada Fabryczna

Zachęcamy także do odwiedzin wielu innych miejsc, które opisywaliśmy na naszym blogu m.in. we wpisach:
– GDZIE NA WEEKEND? A MOŻE NA DŁUŻSZY WYPAD LUB CAŁY URLOP? i jego drugiej części:
– GDZIE NA WEEKEND? A MOŻE NA DŁUŻSZY WYPAD LUB CAŁY URLOP? – CZĘŚĆ DRUGA 01.2017

Ze względu na 100 rocznicę odzyskania niepodległości, którą będziemy obchodzić w roku 2018, zachęcamy też do lektury naszego wpisu: 11.11 – TURYSTYCZNA DUMA I NIEDOSYT.

Zagadkowo-zachęcające życzenia świąteczne, także na nowy sezon turystyczny

W tym roku postanowiliśmy złożyć Państwu życzenia z okazji zbliżających się Świąt Wielkanocnych w nieco inny sposób.

Ponieważ mamy rok 2018, to na 18 kolejnych fotografiach zamieściliśmy teksty życzeń, zachęcając jednocześnie Państwa do odgadnięcia miejsc, z których te fotografie pochodzą. I żeby nie było łatwo, to na niektórych fotografiach są dwa różne miejsca.

Wszystkie fotografie możecie Państwo odnaleźć na naszej wyszukiwarkowo-albumowej stronie: https://tripsoverpoland.pl.

Poniżej kolejne grafiki zawierające po 2 fotografie:

1.

Wielkanoc 1
Wielkanoc 1

2.

Wielkanoc 2
Wielkanoc 2

3.

Wielkanoc 3
Wielkanoc 3

4.

Wielkanoc 4
Wielkanoc 4

5.

Wielkanoc 5
Wielkanoc 5

6.

Wielkanoc 6
Wielkanoc 6

7.

Wielkanoc 7
Wielkanoc 7

8.

Wielkanoc 8
Wielkanoc 8

9.

Wielkanoc 9
Wielkanoc 9

10.

Wielkanoc 10
Wielkanoc 10

11.

Wielkanoc 11
Wielkanoc 11

12.

Wielkanoc 12
Wielkanoc 12

13.

Wielkanoc 13
Wielkanoc 13

14.

Wielkanoc 14
Wielkanoc 14

15.

Wielkanoc 15
Wielkanoc 15

16.

Wielkanoc 16
Wielkanoc 16

17.

Wielkanoc 17
Wielkanoc 17

18.

Wielkanoc 18
Wielkanoc 18

Mamy nadzieję, że powyższe zagadki będą dla Państwa łatwe do odgadnięcia, i że zachęcą Państwa do odwiedzin tych miejsc.

 

Kolorowe zachęty do odwiedzin najchłodniejszego regionu w Polsce

Województwo podlaskie utworzono w 1999 roku. Jak można przeczytać w Wikipedii: „Województwo posiada fragmenty pierwotnej Puszczy Białowieskiej oraz unikatowe bagna w dolinie Biebrzy i rozlewiskami Narwi. Wyróżnikiem jest także wielokulturowość i wielowyznaniowość jego mieszkańców.„.

Na naszej mapie z tego regionu mamy dopiero 56 miejsc, więc jest to dla nas ciągle obszar do gruntowniejszego zwiedzenia. Poniżej niektóre obiekty zaznaczone na naszej uproszonej mapie-wyszukiwarce:

Województwo podlaskie
Województwo podlaskie

Jednak nawet taka dość pobieżna mapa atrakcji turystycznych, a szczególnie obiektów zabytkowych mamy nadzieję, że zachęci Państwa do odwiedzin tego bardzo ciekawego historycznie i przepięknego krajobrazowo regionu północno-wschodniej Polski.

W tym wpisie pokazujemy jedynie niewielką liczbę odwiedzonych przez nas do tej pory miejsc, ze szczególnym uwzględnieniem tytułowych kolorowych zachęt.

Pierwszym z nich jest Cerkiew Opieki Matki Bożej w Puchłach – jak można przeczytać w Wikipedii: „Pierwsza wzmianka o cerkwi prawosławnej we wsi Puchły pochodzi z 1578 (obecność duchowieństwa odnotowana w księdze poborowej). Jej powstanie wiąże się z legendą o objawieniu w XVI w. cudownej ikony Matki Boskiej Opiekuńczej. Pod lipą rosnącą na pagórku, na którym obecnie stoi cerkiew, zamieszkał stary człowiek cierpiący na obrzęk nóg. Modląc się pewnego dnia zauważył na wierzchołku drzewa obraz Matki Bożej i wkrótce jego choroba ustąpiła. Na pamiątkę tego wydarzenia miejsce to nazwano Puchły, od słowa opuchli, które w lokalnej gwarze oznaczało m.in. obrzęknięte kończyny.

Puchły
Puchły

Według innego przekazu, ikona objawiała się również pozostałym przy prawosławiu mieszkańcom miejscowości proszącym o obronę przed dziedzicem, który chciał zmusić swych poddanych do przejścia na grekokatolicyzm. Wkrótce ikona w cudowny sposób pojawiła się na lipie na znak wysłuchanych przez Matkę Bożą modlitw, zaś zły dziedzic zmarł. To najprawdopodobniej jego zjawa po dziś dzień błąka się w okolicy tzw. kryżyków czyli feralnego skrzyżowania leśnych dróg między Puchłami, Ciełuszkami, Pawłami, Dawidowiczami i Socami. Rozłożysta lipa zachowała się do czasów obecnych i wraz ze swoimi odrostami oraz dębami tworzą grupę 15 pomników przyrody.

Puchły
Puchły

Według niektórych badaczy sanktuarium w Puchłach powstało jeszcze przed XV wiekiem w celu osłabienia silnego kultu pogańskiego w sąsiedniej wsi Ciełuszki.

Puchły
Puchły

W 1754 huragan naruszył starą cerkiew. Ówczesny właściciel wsi, pułkownik Józef Wilczewski, ufundował w 1756 nową cerkiewkę. Spłonęła ona w 1771, a wraz z nią prawdopodobnie również ikona. Kolejną świątynię postawiono w 1798 – była to niewielka kaplica przeniesiona z nadnarwiańskiego uroczyska Cerkwisko pod Rybołami. Przebudowywana w 1852 (dodano drugi ołtarz pw. św. Grzegorza z Neocezarei) i 1864 (dobudowano narteks i dzwonnicę, wzniesiono kopułę nad ołtarzem, zbudowano nowy ikonostas z 14 ikonami zamówionymi w Moskwie, a wnętrze udekorowano arabeskami, została konsekrowana 3 listopada 1870. W 1873 zbudowano murowany parkan dookoła cerkwi. W okresie 1887–1895 proboszcz parafii prawosławnej w Puchłach ks. Flor Sosnowski był dyrektorem Seminarium Nauczycielskiego im. Świętych Cyryla i Metodego w uroczysku Stawok. W latach 1913–1918 wzniesiono obecną cerkiew. Zdewastowana została podczas II wojny światowej (w 1941 rozbito 3 kopuły, uszkodzono cały dach, częściowo ściany oraz liczne ikony wewnątrz świątyni). W latach 1961–1962 wewnątrz cerkwi napisane zostały nowe ikony przez Włodzimierza Wasilewicza, w następnych latach przeprowadzono zewnętrzny remont cerkwi, na posesji parafialnej wzniesiono budynek gospodarczy oraz odnowiono plebanię i dom psalmisty. Cerkiew została wpisana do rejestru zabytków 27 lutego 2003.

Puchły
Puchły

Informacje kontaktowe i historię obiektu można znaleźć także na tej stronie oraz na Facebooku. To co nas tu pozytywnie zdziwiło, to chęć udostępnienia do zwiedzania turystom tego obiektu, także do fotografowania i filmowania we wnętrzach, przez proboszcza parafii, który po zawiadomieniu telefonicznym w kilka minut pojawił się na miejscu. Dlatego też bardzo serdecznie dziękujemy proboszczowi za okazaną życzliwość i pokazanie nawet poddasza, skąd udało się wykonać chyba najpiękniejsze zdjęcia wnętrza.

Na poniższym zdjęciu z tablicy informacyjnej przed cerkwią jest skrócona historia tego miejsca.

Puchły - historia
Puchły – historia

Wszystkie zdjęcia można zobaczyć na naszej stronie albumowo-wyszukiwarkowej.

Poniżej przedstawiamy także nasz krótki film z tego miejsca:

Ciekawy artykuł o drewnianych cerkwiach Podlasia można znaleźć na tej stronie. A w Wikipedii jest też zbiorcza strona startowa na ten temat, na której jest aktualnie opisanych 71 obiektów.

Drugie bardzo kolorowe miejsce to Cerkiew Ikony Matki Bożej „Wszystkich Strapionych Radość” w Koterce. Z Wikipedii zacytujemy fragment związany z historią: „Powstanie cerkwi w Koterce, filialnej względem świątyni w Tokarach, nastąpiło w związku z objawieniem maryjnym, do którego miało dojść w dniu święta Trójcy Świętej w 1852. Matka Boża objawić się miała miejscowej chłopce Eufrozynie Iwaszczuk na uroczysku Koterka, gdzie kobieta zbierała szczaw, zamiast w dniu świątecznym udać się do cerkwi. Jak relacjonowała Iwaszczuk, Maryja oznajmiła, że święto zostało ustanowione, by w tym dniu modlono się w świątyni, a nie pracowano. Zapowiedziała także, że grzechy mieszkańców wsi zostaną ukarane morowym powietrzem. Nakazała Iwaszczuk udać się do proboszcza i polecić mu, by razem z parafianami modlił się o wybaczenie win. Proboszcz parafii w Tokarach Symon Budiłowicz ustawił w uroczysku krzyż. Miejsce to zaczęło przyciągać licznych pielgrzymów, nie tylko prawosławnych, pojawiły się relacje o cudownych uzdrowieniach.

Koterka
Koterka

Aby rozstrzygnąć, czy wydarzenia w Koterce były cudem w rozumieniu Cerkwi, przy eparchii wileńskiej i litewskiej w czerwcu 1852 powołana została specjalna komisja. We wrześniu tego samego roku uznała ona, że cud nie miał miejsca. Proboszcz parafii tokarskiej, który jeszcze przed wydaniem orzeczenia zachęcał do pielgrzymowania na uroczysko, został usunięty z placówki duszpasterskiej. Krzyż umieszczony w Koterce nakazano przenieść na miejscowy cmentarz prawosławny. Pielgrzymki jednak nie ustawały, nadal również miało dochodzić do uzdrowień. Przybywający do Tokar uważali za cudowne źródełko, które wybiło na miejscu, gdzie pierwotnie znajdował się krzyż[5]. Szczególnie liczni pielgrzymi przybywali do Tokar w czasie święta Trójcy Świętej. Z powodu negatywnej opinii eparchii wileńskiej i litewskiej na uroczysku nie odprawiano jednak nabożeństw, a prośby proboszczów, by wznieść tam kaplicę, były odrzucane.

Koterka
Koterka

Prestiż sanktuarium w Koterce wzrósł jeszcze w okresie międzywojennym, gdy na uroczystości w dniu Trójcy Świętej przybył do niego metropolita warszawski i całej Polski Dionizy. W kronice parafialnej z tego okresu zapisano kolejne przypadki uzdrowień. Większość świadectw o uzdrowieniach nie została jednak udokumentowana i wiedza o nich funkcjonuje jedynie w ustnej tradycji. Wierni przybywali do świątyni nie tylko w dniu Trójcy Świętej, ale i w święto patronalne. W 1948 świątynia w Koterce stała się świątynią parafialną, gdyż po ustaleniu granicy polsko-radzieckiej cerkiew św. Michała Archanioła w Tokarach znalazła się na obszarze Białoruskiej SRR[3], tam też znalazła się większość domów prawosławnych mieszkańców[5]. W nowej sytuacji politycznej niemożliwe stały się pielgrzymki wiernych z Białorusi. Dopiero w 1990 zorganizowana została uroczysta procesja z udziałem kilku tysięcy wiernych i 15 kapłanów z polskiej części Tokar do części białoruskiej. Cerkiew nadal pozostaje ważnym ośrodkiem pielgrzymkowym mimo spadku liczby mieszkańców w sąsiednich miejscowościach. Cerkiew została wpisana do rejestru zabytków 28 grudnia 1984.

Koterka
Koterka

Dzięki uprzejmości kapłana zaraz po mszy pozwolono nam na wykonanie zdjęć i ujęć filmowych, dlatego dziękujemy bardzo za miłe słowa przywitania i krótką rozmowę. Komplet zdjęć z Koterki można obejrzeć na naszej stronie albumowo-wyszukiwarkowej.

Zapraszamy także na nasz krótki film:

W tym miejscu zachęcamy do lektury bardzo ciekawego, choć niezbyt długiego, tekstu „objaśniającego” – „W cerkwi„.

Kolejnym kolorowym miejscem na Podlasiu, które polecamy turystom jest Cerkiew Narodzenia św. Jana Chrzciciela w Pasynkach.

Pasynki
Pasynki

Krótka notka z Wikipedii: „Świątynię zbudowano w 1891. Wzniesiona na planie krzyża, na kamiennej podmurówce, drewniana, o konstrukcji zrębowej, orientowana. Od frontu kruchta. Prezbiterium mniejsze od nawy, zamknięte trójbocznie, z dwiema bocznymi zakrystiami. Przy wszystkich wejściach (głównym i dwoma bocznymi) obszerne ganki z kopułkami. Nad kruchtą wieża (u dołu czworoboczna, wyżej ośmioboczna), zwieńczona ostrosłupowym blaszanym hełmem z kopułką. Wszystkie dachy cerkwi blaszane. Nad końcową częścią nawy bęben z ośmiobocznym dachem (o ściętych narożach), zwieńczonym wieżyczką z okazałym, baniastym hełmem. Nad pozostałą częścią nawy i prezbiterium dachy jednokalenicowe. Wnętrze ozdobione polichromiami wykonanymi w latach 90. XX w. Wokół cerkwi ogrodzenie (murowane, z metalowymi przęsłami) z 2000.
Świątynię gruntownie remontowano w latach 80. i 90. XX w.
Cerkiew została wpisana do rejestru zabytków 12 stycznia 1993.”.

Pasynki
Pasynki

Tu również zostaliśmy bardzo mile przyjęci przez kapłana opiekującego się cerkwią i na pytanie: „Czy można…?” zostaliśmy zachęceni do obejrzenia, wykonania zdjęć i ujęć filmowych, a także odbyliśmy dłuższą bardzo ciekawą rozmowę. Dlatego serdecznie dziękujemy za bardzo miłe i ciepłe przyjęcie.

Pasynki
Pasynki

Komplet zdjęć z tego miejsca można obejrzeć na naszej stronie albumowo-wyszukiwarkowej.

Zapraszamy także na nasz krótki film:

Kolejnym kolorowym miejscem jest Cerkiew św. Michała Archanioła w Trześciance.

Trześcianka
Trześcianka

Tu jednak „odbiliśmy” się od zamkniętych drzwi i braku kontaktu dla turystów, więc ujęcia są tylko z zewnątrz – więcej zdjęć na naszej stronie albumowo-wyszukiwarkowej.

Zapraszamy też na krótki film:

Na pewno warto odwiedzić takie miejsca jak Supraśl – poniżej dwa zdjęcia przedstawiające Monaster Zwiastowania Przenajświętszej Bogurodzicy i św. Jana Teologa w Supraślu:

Monaster Zwiastowania Przenajświętszej Bogurodzicy i św. Jana Teologa w Supraślu
Monaster Zwiastowania Przenajświętszej Bogurodzicy i św. Jana Teologa w Supraślu’2017
Monaster Zwiastowania Przenajświętszej Bogurodzicy i św. Jana Teologa w Supraślu
Monaster Zwiastowania Przenajświętszej Bogurodzicy i św. Jana Teologa w Supraślu’2003

Trzecie zdjęcie z wnętrza cerkwi zrobiliśmy zanim zorientowaliśmy się, że na otwartych drzwiach był mało widoczny zakaz fotografowania, o czym oczywiście przypomniała nam „obsługa”:

Monaster Zwiastowania Przenajświętszej Bogurodzicy i św. Jana Teologa w Supraślu'2017
Monaster Zwiastowania Przenajświętszej Bogurodzicy i św. Jana Teologa w Supraślu’2017

Staraliśmy się znaleźć kogoś, kto by nam wytłumaczył dlaczego w Supraślu powieszono taki zakaz fotografowania wnętrz cerkwi, ale kapłani zapytani na zewnątrz odsyłali nas enigmatycznie do władz zwierzchnich, których w parkujących na terenie limuzynach niestety nie odnaleźliśmy. Podobnie było też w Grabarce – zakaz i już. Więc oczywiście odwiedzić i Supraśl, i Grabarkę trzeba, ale raczej nie można tam liczyć na zdjęcia/filmy we wnętrzach. To jakby swego rodzaju „klątwa” rzucona na turystów przez tymczasowych zarządców tych miejsc, którzy chyba zapomnieli dzięki komu i dla kogo te miejsca powstały. Jak więc widzicie na powyższych kilku przykładach kapłanów przychylnych turystom, czy po prostu życzliwych ludziom znajdziecie o wiele szybciej w małych miejscowościach, mniej znanych i rzadziej odwiedzanych przez turystów, choć równie, a może i bardziej ciekawych i pięknych, niż w miejscach bardzo znanych, często odwiedzanych przez turystów, ale także skutecznie zablokowanych przed fotografowaniem i filmowaniem we wnętrzach.  I choć na remonty takich obiektów oprócz datków wiernych idą także pieniądze z funduszy krajowych, czy europejskich, to ciągle nie ustalono w nich czytelnych zasad dostępności  dla turystów, w tym także turystów fotografujących i filmujących. A przecież pieniądze te idą w celu zachowania/ratowania zabytków i zwiększenia tym samym ruchu turystycznego w danym regionie.

Poniżej dwa zdjęcia  Pałacu Buchholtzów w Supraślu:

Pałac Buchholtzów w Supraślu'2003
Pałac Buchholtzów w Supraślu’2003
Pałac Buchholtzów w Supraślu'2003
Pałac Buchholtzów w Supraślu’2003

Zapraszamy na krótki film z Supraśla:

W przeciwieństwie do Supraśla czy Grabarki bardzo mile wspominamy wyrozumiałość i ciepłe przyjęcie gospodarza Parafii Prawosławnej pw. św. Sofii Mądrości Bożej Hagia Sophia w Białymstoku.

Cerkiew pw. Mądrości Bożej Hagia Sophia w Białymstoku
Cerkiew pw. Mądrości Bożej Hagia Sophia w Białymstoku

Choć to jeszcze nie zabytek, jednak budowla w charakterze i funkcji analogiczna do wymienionych wcześniej, postawa opiekuna godna jest polecenia wszystkim czującym się gospodarzami (czasowymi administratorami) podobnych miejsc. Dlatego serdecznie dziękujemy za poświęcony nam czas i wyrozumiałość proboszczowi tej parafii.

Cerkiew pw. Mądrości Bożej Hagia Sophia w Białymstoku
Cerkiew pw. Mądrości Bożej Hagia Sophia w Białymstoku

Warto przeczytać o architektonicznej inspiracji tej budowli na tej stronie, z której zacytujemy mały fragment: „Inspiracją przy projektowaniu białostockiej cerkwi Hagia Sophia była konstantynopolitańska świątynia Hagia Sophia wybudowana za czasów Justyniana Wielkiego w VI wieku. Cerkiew na białostockim osiedlu Wygoda nie jest jednak pomniejszoną repliką bizantyńskiej świątyni. Według autora projektu białostockiej Hagia Sophia architekta Michała Bałasza kopie zazwyczaj wyglądają źle, gdyż nie uwzględniają kontekstu historycznego ani krajobrazowego. Teren, na którym miała powstać białostocka świątynia był otwarty, równinny, nieco wywyższony. Dlatego przyjęto, że będzie ona stanowiła jego zasadniczą dominantę. Zaprojektowano pięciokopułową świątynię, z wyraźnie dominującą centralną kopułą o rozpiętości 16 metrów. Do niej, na osi wschód-zachód, przylegają „ćwiartki kuli”, jedna nad częścią ołtarzową, natomiast druga nad balkonem dla chóru. 

Cerkiew pw. Mądrości Bożej Hagia Sophia w Białymstoku
Cerkiew pw. Mądrości Bożej Hagia Sophia w Białymstoku

Zastosowano bardzo interesujący architektoniczny zabieg, służący dobrej akustyce cerkwi. W absydzie zachodniej umieszczono kontrabsydę, czyli formę o przeciwstawnym kierunku łuku. Gwarantuje ona odpowiednie rozbicie ogniska fali głosowej i zapobiega powstawaniu zjawiska pogłosu, dudnienia lub echa. Zabieg sprawdził się w praktyce, a wnętrze cerkwi okazało się bardzo dobre również do nagrywania utworów muzyki cerkiewnej.„.

Galerię zdjęć z tego miejsca znajdziecie na naszej stronie albumowo-wyszukiwarkowej. Ujęcia filmowe z cerkwi dostępne są też w końcówce filmu z Białegostoku:

Kolejnym kolorowym i wielokulturowym miejscem na mapie województwa podlaskiego jest Tykocin.

Rynek i Kościół Świętej Trójcy w Tykocinie
Rynek i Kościół Świętej Trójcy w Tykocinie

W Wikipedii znajdziemy długą listę obiektów zabytkowych wartych zobaczenia w Tykocinie – „W Tykocinie znajduje się ponad 100 obiektów zabytkowych. Najstarszy zespół urbanistyczny historycznego Podlasia z zachowanym układem charakterystycznym dla miasteczka żydowskiego.
Jeden z największych przedwojennych ośrodków kultury żydowskiej w Polsce. Według rejestru zabytków Narodowego Instytutu Dziedzictwa do rejestru zabytków nieruchomych wpisane są następujące obiekty:

  • teren części miasta, XV–XVIII (nr rej.: A-444 z 12.12.1956),
    • Duży Rynek – rozległy rynek z okresu lokacji miasta, przekształcony w po pożarze w 1656 roku w kompozycję barokową o trapezowatym kształcie, otoczony zabytkową, bogato zdobioną, niską zabudową sięgającą XVIII wieku; kramnice
    • Mały Rynek, niegdyś centrum dzielnicy żydowskiej, umiejscowiony w pobliżu synagogi z fragmentami arkadowego muru z bramami
  • zespół klasztorny bernardynów, wzniesiony w latach 1771–1790 z inicjatywy Jana Klemensa Branickiego, obecnie dom księży emerytów[16]:
    • kaplica pw. św. Elżbiety, 1771–1790, klasztor, 1771–1790, dzwonnica-brama z ogrodzeniem, pocz. XIX w., zabudowania gospodarcze: dom mieszkalny, ok. XVIII w. i stodoła z XIX w., dawny ogród i dziedziniec, 2 poł. XVIII–XIX;
  • zespół klasztorny misjonarzy (nr rej.: A-455 z 30.04.1958 i z 5.05.1958):
    • kościół par. pw. Świętej Trójcy – barokowy kościół oraz zespół klasztorny pomisjonarski fundacji J. K. Branickiego (1742–1749)
    • dawny klasztor i seminarium, obecnie plebania, 1741–1750, spichlerz, ul. 11 Listopada, II poł. XVIII w., brama, ul. 11 Listopada, II poł. XVIII w.;
  • synagoga „duża”barokowa, obecnie ‚Muzeum Kultury Żydowskiej, ul. Kozia 2, 1642 r., XVIII/XIX, po 1957 (nr rej.: A-457 z 24.01.1957),
  • synagoga „mała” -dom talmudyczny, obecnie Muzeum Kultury Żydowskiej oraz Restauracja z Kuchnią Żydowską, ul. Kozia 2, IV ćw. XVIII w., po 1970[17]
  • cmentarz rzym.-kat., par., ul. Zagumienna, 1795 r. (nr rej.: A-296 z 15.07.2010):
    • kaplica cmentarna pw. MB Bolesnej, 1901–95, kaplica grobowa Glogerów, 1885, grobowiec „katakumby”, 1841, ogrodzenie mur. z bramą, 1857, 1895,
  • cmentarz żydowski, ul. Holendry, 1522 r. (nr rej.: A-106 z 29.12.1984),
  • ruiny zamku króla Zygmunta II Augusta i pozostałości fortyfikacji ziemnych, sprzed roku 1469 (nr rej.: AK.180-175-8/37 z 02.1937, 2 z 20.02.1950),
  • alumnat wojskowy, pierwszy w Polsce dom żołnierzy-weteranów, z lat 1634–1638, obecnie dom wycieczkowy, ul. Poświętna 1, 1633–1645, poł. XVIII w.[18]
  • domy drewniane, pl. Czarnieckiego 2, 6, Dom Bagieńskich nr 10, 12, XVIII/XIX w. (nr rej.: A-463 A-464, A-186)
  • dawny szpital, ul. Jordyka/11 Listopada, z roku 1755 w południowo-wschodnim narożniku rynku (nr rej.: A-466 z 10.05.1958),
  • domy, ul. Kaczorowska 5/5a, 7, 9, 1798–1806, XVIII-XIX w. (nr rej.: A-474 do A-476 z 20.11.1958),
  • dom drewniany z ogrodem, ul. Klasztorna 2, II poł. XIX w. (nr rej.: A-500 z 30.12.1986)
  • dom, ul. Kozia 1, pocz. XIX w. (nr rej.: A-477 z 18.12.1958),
  • dom, ul. 11 Listopada 4, I poł. XIX w. (nr rej.: A-467 z 4.12.1974),
  • domy murowano-drewniane, ul. 11 Listopada 5, 11, pierwsza poł. XIX w. (nr rej.: A-468, A-470 z 4.12.1974),
  • dworek administratora, rezydencja ekonomiczna, murowany, wzniesiony w połowie XVIII w. z inicjatywy Jana K. Branickiego, ul. 11 Listopada 8, XVIII w.[19]
  • poczta, ul. 11 Listopada 36, po 1815 roku (nr rej.: A-471 z 11.08.1994),
  • domy, ul. Piłsudskiego 22, 23, 25, 27, 29, 31, 33, 35, z XVIII-XIX w. (nr rej.: A-480, A-482 do A-486, A-491, A-496)
  • domy, ul. Złota 2, 3, XVIII w.–XIX w. (nr rej.: A-497, A-498)
  • wiatrak koźlak, jeden z licznych na tych ziemiach wiatraków pozostawionych przez Holendrów, ul. Klasztorna, rok 1887 (nr rej.: A-499 z 24.01.1980),
  • pomnik Stefana Czarnieckiego z 1763 roku – szacowany na drugi po Kolumnie Zygmunta najstarszy pomnik świecki w Polsce, dzieło rzeźbiarza francuskiego Pierre de Coudray, wzniesiony z inicjatywy Jana Klemensa Branickiego, prawnuka Stefana Czarnieckiego, wykonana z piaskowca szydłowieckiego rzeźba dwumetrowej wysokości, umieszczona na cokole, przedstawia hetmana w stroju szlacheckim, ze złotą buławą w podniesionej ręce. Na cokole widnieją łacińskie inskrypcje z tekstem przywileju nadania starostwa tykocińskiego Stefanowi Czarnieckiemu. Usytuowany na środku placu postument został wyeksponowany w 1994 roku w wyniku działania trąby powietrznej, która wyrwała i połamała otaczające go drzewa (nr rej.: 19 z 12.05.1959, 217 z 21.10.1966),
  • most drogowy na rzece Narwi, stalowy, k. XIX w., pocz. XX w., 1955 (nr rej.: A-354 z 7.07.2011).„.

My pokażemy w tym wpisie tylko niektóre z tych miejsc – więcej można zobaczyć na naszej stronie albumowo-wyszukiwarkowej.

Ruiny zamku króla Zygmunta II Augusta i pozostałości fortyfikacji ziemnych, sprzed roku 1469
Ruiny zamku króla Zygmunta II Augusta i pozostałości fortyfikacji ziemnych, sprzed roku 1469
Ruiny zamku króla Zygmunta II Augusta i pozostałości fortyfikacji ziemnych, sprzed roku 1469
Ruiny zamku króla Zygmunta II Augusta i pozostałości fortyfikacji ziemnych, sprzed roku 1469
Kościół Świętej Trójcy w Tykocinie
Kościół Świętej Trójcy w Tykocinie
Wielka Synagoga w Tykocinie
Wielka Synagoga w Tykocinie
Wielka Synagoga w Tykocinie
Wielka Synagoga w Tykocinie

Zapraszamy na nasz krótki film z Tykocina:

Do bardzo kolorowych miejsc zaliczamy też Twierdzę Osowiec.  Zdjęcia z tego miejsca znajdziecie na naszej stronie albumowo-wyszukiwarkowej, a poniżej tylko kilka z nich:

Bunkry Twierdzy Osowiec
Bunkry Twierdzy Osowiec
Twierdza Osowiec
Twierdza Osowiec
Twierdza Osowiec
Twierdza Osowiec

Mamy nadzieję, że tych kilka miejsc pokazanych w tym wpisie zachęci Państwa do odwiedzin województwa podlaskiego w najbliższym czasie.

Z okazji zbliżającego się okresu świątecznego i coraz bliższego roku 2018 życzymy Państwu odkrywania samodzielnie wielu równie kolorowych i ciekawych miejsc w Polsce, niezależnie od tego czy są mniej czy bardziej chłodne.