Archiwa tagu: zabytki

11.11 – Turystyczna duma i niedosyt

Wędrując od kilkunastu lat po całej Polsce w poszukiwaniu ciekawych czy tylko pięknych miejsc i atrakcji turystycznych widzimy niewątpliwy pozytywny zwrot w podejściu do samej turystyki, a w dbałości o miejsca i obiekty, w tym też te zabytkowe, sporą poprawę.

Ujazd - Zamek Krzyżtopór
Ujazd – Zamek Krzyżtopór

11 listopada nastraja do pewnych refleksji. Nie robiliśmy tego do tej pory, ale kiedyś ten pierwszy raz musiał nastąpić. Więc podzielimy się dzisiaj kilkoma subiektywnymi spostrzeżeniami w tematyce wycieczkowej, czy szerzej turystycznej.

Statystycznie patrząc na obiekty zabytkowe można zauważyć nawet nie podróżując po całym kraju, że w najlepszym stanie są obiekty sakralne. Ale jest to chyba oczywiste, bo znakomita większość z nich jest ciągle użytkowana przez większe czy mniejsze społeczności, więc jest tu o wiele łatwiej systematycznie zbierać odpowiednie fundusze na remonty czy posiadając zręcznego zarządcę występować o dofinansowania z różnych funduszy celowych.

Wystarczy choćby w Google wpisać frazę „dofinansowanie remontów kościołów”, aby zobaczyć jak wiele tego typu obiektów stara się i uzyskuje z różnych źródeł fundusze na konieczne remonty. I nie ma tu chyba czego zazdrościć poza zaradnością gospodarzy tych obiektów. Ta cecha przydałaby się bardzo w wielu innych przypadkach zabytkowych budynków nie będących własnością kościołów lub związków wyznaniowych.

Wspaniałym przykładem dbałości małej lokalnej społeczności o swój kościół jest Iwięcino – napisaliśmy o tym miejscu tak: – „Bardzo cieszymy się, że lokalna społeczność otacza opieką zabytek będący dla nich zarówno dziedzictwem historycznym, ale też częścią ich codziennego życia. Warto i trzeba takie przykłady upowszechniać szerzej. Warto zerknąć na aktywność lokalnej społeczności na stronie „Kalendarium wydarzeń„, ale to już dodatkowa historia współczesnych działań i oby takie przykłady miały naśladowców w całej Polsce, we wszystkich małych ojczyznach.”.

Iwięcino'2015
Iwięcino’2015

W wielu zespołach pałacowo-parkowych lub dworskich sytuacja także się poprawiła, o ile tylko znalazły one konsekwentnego mecenasa realizującego realistycznie zaplanowane działania remontowe, a następnie prowadzącego dobrze przemyślaną działalność – najczęściej w zakresie hotelowym, konferencyjnym czy rekreacyjnym albo we wszystkich tych zakresach łącznie z dodatkiem modnego ostatnio spa.

Aktualizacja (2014) – przykładów udanych renowacji i adaptacji na cele hotelowo-konferencyjno-rekreacyjne  spotkaliśmy dużo więcej – poniżej jeszcze kilka z nich (linki pod nazwami obiektów prowadzą do naszych wpisów o tych obiektach).

Sterdyń – Pałac Ossolińskich:

Brzesko-Okocim Pałac Goetza:

Tomaszowice:

Pacółtowo:

Nakomiady:

Turzno:

Aktualizacja 2016.11.07
W roku 2016 udało nam się odwiedzić kilka niedawno kompleksowo wyremontowanych obiektów. Jednym z nich był pałac w Cieleśnicy, pokazany na poniższym filmie, uratowany za sprawą prywatnego właściciela:

Ten wyremontowany i oddany do użytku pałac szczególnie nas ucieszył, bo we wschodniej Polsce zabytków po II wojnie pozostało bardzo niewiele, a te które zostały powinny podlegać szczególnej ochronie. Dlatego bardzo nas oczarowało Uroczysko Zaborek, w którym świetnie zachowanych obiektów zabytkowych jest całkiem sporo i do tego przepięknie komponują się w wiejskim krajobrazie.

O nieliczne i cenne zabytki zaczynają dbać też samorządy niewielkich miejscowości czy gmin, poświęcając przy tym dużą część swoich budżetów i zaciągając duże w stosunku do ich możliwości kredyty bankowe. Takim zabytkiem jest np. zamek w Inowłodzu pokazany na poniższym filmie:

Także Zamek Pilcza w Smoleniu dostał dzięki skuteczności samorządu nowe możliwości i zupełnie inną jakość jako produkt turystyczny.

Nie do końca udało się to jeszcze w przypadku zamku w Rabsztynie, ale i tak ogrom prac już wykonanych należy gorąco pochwalić. Liczymy, że pomimo przejściowych problemów na dalsze prace przy tym obiekcie radni szybko wygospodarują odpowiednie fundusze.

Szczególnie cieszą nas obiekty ratowane i remontowane z przeznaczeniem na cele kulturalne. Takich w roku 2016 też kilka udało nam się odwiedzić. Pierwszy z nich to Europejskie Centrum Artystyczne im. Fryderyka Chopina w Sannikach:

Drugi to Muzeum Romantyzmu w Opinogórze Górnej:

Trzeci to Dwór Orpiszewskich w Kłóbce i przyległy park etnograficzny.

Również rezydencje odnowione na cele jedynie mieszkalne do celów prywatnych znajdują oddanych mecenasów dziedzictwa – wspaniały przykład to  Dwór Radonie:

Radonie'2014
Radonie’2014

Przyśpieszenia nabrały prace związane z porządkowaniem przestrzeni miejskiej, przywracaniem świetności zabytkowym rynkom, ratuszom i kamienicom. Coraz więcej miast odświeżyło elewacje, przeprowadziło nawet kosztowne przebudowy i remonty aby przede wszystkim swoim mieszkańcom, ale także odwiedzającym je turystom dać powody do satysfakcji.


Pewien zastój, choć nie wszędzie, widać w miejscowościach uzdrowiskowych, które narzekają na zmniejszenie zarówno frekwencji kuracjuszy, jak i na rzeczywiste zmniejszenie wpływów finansowych.

Tam też prace renowacyjne prowadzone są na ogół tylko z konieczności i w dużo bardziej ograniczonym zakresie niż w czasach świetności tych obiektów.

Bardzo miło nas zaskoczył pomysł Muszyny:

Cieszą też znoszone w coraz większej ilości miejsc zakazy fotografowania bez lamp błyskowych czy filmowania we wnętrzach. Już tylko bardzo nieliczne wyjątki od tej reguły stwarzają fotografującym turystom bariery nie do przejścia.

Jednak myślenie o turystach fotografujących czy filmujących bywa w kilku przypadkach obarczone po prostu niechęcią, choć tłumaczone jest względami konserwatorskimi czy organizacyjnymi – przypominamy wpis „List otwarty Pana Michała Kosiarskiego do Dyrektora Wawelu w sprawie zakazu fotografowania wnętrz”.

Na filmie poniżej – Kraków – Wawel wiosna’2014:

I choć Wawel znalazł się w elitarnej grupie rezydencji królewskich, to dalej pozostaje w tyle za pozostałą trójką muzeów, które turystów i zwiedzających traktują po prostu normalnie jak na obecne czasy przystało. I nic tu nie pomoże tłumaczenie dyrekcji Wawelu, że mają prawo ustalać takie a nie inne zasady regulaminowe. To jest po prostu działanie świadczące o pewnej niemocy tej instytucji, nie potrafiącej sobie radzić we współczesnych realiach.

Martwią natomiast zabytki częściowo czy całkowicie pozbawione opieki. O tym wielokrotnie ostatnio pisaliśmy. W niektórych miejscach remont rozpoczęto, ale z różnych powodów został wstrzymany.

To jednak nie są jeszcze problemy najbardziej drastyczne. W wielu miejscach zabytki ocalałe jakimś cudem po II wojnie światowej, a potem po czasach powojennej zawieruchy, szabrownictwa czy PGR-wskiego „gospodarowania”, zostały pozostawione samym sobie lub sprzedane pseudoinwestorom, którzy chcieli jedynie na nich szybko zarobić nic przy nich nie robiąc.
Tylko dla niektórych z nich pojawiły się jakieś szanse i nadzieje na poprawę losu.

Wiele, wiele innych pokazanych np. w tym filmie:

pozostanie już tylko wspomnieniem dawnej świetności.

Zachęcamy do lektury wpisu: „KOPICE NA KOLEJNYM ZAKRĘCIE… CZY ZABYTEK MA SZANSE NA LEPSZE JUTRO?” – i fragment wpisu: „To co widzimy w Kopicach dzisiaj to efekty kilkudziesięciu lat zaniedbań i naigrawania się z obwiązującego prawa, którego nie było komu na czas wyegzekwować. Współczesne próby „opieki” nad zabytkiem niestety uznać należy za zabiegi bardzo mało znaczące.”

Kopice'2015
Kopice’2015

Aktualizacja 2017.11.04 – Przez chwilkę wydawało się, że Kopice znalazły właściwe osoby – czytaj nasz wpis „KOPICE – W 7 LAT POD KOPUŁĄ MA POWSTAĆ POLSKO-NIEMIECKIE MUZEUM HISTORII I BYĆ MOŻE COŚ JESZCZE„, które mają wizję dla ich ocalenia, ale szybko się okazało, że inwestor zniknął i nigdy nie miał pieniędzy na to co obiecywał…

Po tych smutnych obrazach warto pokazać piękne polskie miejsca, które choćby tylko ze względów krajobrazowych zasługują na ich propagowanie nie tylko wśród polskich turystów.

Takich miejsc jest w naszym kraju bardzo wiele, a my sami mieszkający tuż obok nich najczęściej ich nie zauważamy i nie doceniamy.

Zapatrzeni w kolorowe reklamy pustych plaż gdzieś za oceanem nie widzimy tego co kryje się parę kilometrów od naszego miejsca zamieszkania czy miejsca letnich pobytów wypoczynkowych. Wolimy siedzieć za barem niż ruszyć na ciekawą wycieczkę.

A zabytków klasy światowej u nas nie brakuje, więc koniecznie trzeba je zobaczyć i poznać ich historię, aby w takim dniu jak 11 listopada móc być dumnym z naszego historycznego dziedzictwa. Niedosyt ze zbyt powolnego tempa przywracania do świetności wielu miejsc to nieco inna sprawa i dobrze aby także w tym dniu zdać sobie sprawę z tego, że ciągle przed nami jeszcze bardzo dużo do zrobienia. Bycie obywatelem Polski zobowiązuje do myślenia o jego dziedzictwie kulturowym, do dbania o zachowanie dla przyszłych pokoleń zabytków czy miejsc historycznie ważnych choćby tylko dla lokalnych społeczności. Chcielibyśmy aby 11 listopada był nie tylko dniem państwowych uroczystości czy niepodległościowych marszów, ale aby każdy z nas mógł po prostu pomyśleć co może zrobić dla swojego kraju, dla swojej miejscowości, dla sąsiadów.

Choć nie wszystko udaje się zrobić szybko dla poprawy choćby tylko estetyki, to cieszy zrozumienie tej problematyki wśród lokalnych władz i planowe podejście do wyznaczanych zadań – zabytki najwyższej klasy zyskują na tym i będą chętniej odwiedzane przez turystów, a same miejscowości tworząc nie tylko miejsca pracy, ale również przyjazny klimat i ułatwienia dla mieszkańców przyciągną równocześnie inwestorów – przeczytajcie nasz wpis: „WYCIECZKOWE POWROTY DO CIEKAWYCH TURYSTYCZNIE MIEJSC – FROMBORK’2014„.

Frombork'2014
Frombork’2014

We wpisie z roku 2015 – „KAMIENIEC ZĄBKOWICKI – PRZERWANY ZASTÓJ ” napisaliśmy m.in. tak: „To co zrobiono tu po przejęciu zabytku przez gminę, choć wydaje się niewielkim fragmentem w porównaniu do całego założenia architektonicznego, jest jednak na tyle widoczne i istotne, że odwiedzającym ten obiekt turystom po raz kolejny, mającym w pamięci (i na fotografiach) poprzedni stan robi się jakby weselej, uśmiech na ustach i radość w oczach to częsty objaw i oby takie wrażenia były coraz mocniejsze przy kolejnych odwiedzinach.”

Kamieniec Ząbkowicki'2015
Kamieniec Ząbkowicki’2015

Cenne inicjatywy to także udostępnianie zabytków w całych regionach – zachęcamy do zapoznania się z naszym wpisem „OTWARTY SZLAK ARCHITEKTURY DREWNIANEJ – WSPANIAŁY POMYSŁ NIE TYLKO DLA TURYSTÓW„.

Jeden cytat z powyższego wpisu: „Takiej organizacji turystyki i udostępniania obiektów zabytkowych życzylibyśmy sobie i wszystkim turystom we wszystkich zakątkach Polski. Jak widać na przykładzie Małopolski jest to możliwe i przynosi bardzo dobre rezultaty.

Najcenniejsze wydaje nam się zaangażowanie osób prywatnych, które ratowaniu obiektów zabytkowych poświęcają ogromną część swojego życia i  środków finansowych. Takim pięknym przykładem jest pałac w Patrykozach odwiedzony przez nas w roku 2015.

Patrykozy'2015
Patrykozy’2015

Cytat z wpisu o Patrykozach: „Patrząc na to wszystko co zostało w Patrykozach zrobione dzięki Panu Maurycemu Zającowi chciałoby się życzyć wszystkim czekającym na ratunek zabytkom w Polsce podobnych pasjonatów, którzy mają odpowiednie możliwości finansowe i chcieliby pozostawić po sobie równie imponujący przekaz dla potomnych.

Kolejne piękne miejsce to „URATOWANY ZABYTEK, WZORCOWA MIEJSCOWOŚĆ CZYLI KAMIEŃ ŚLĄSKI„.

Kamień Śląski'2015
Kamień Śląski’2015

O nim napisaliśmy tak: „Kamień Śląski powinien zostać odwiedzony przede wszystkim przez wszystkich sołtysów, wójtów czy burmistrzów, ale także przez mieszkańców większości miejscowości w Polsce, aby na tym konkretnym przykładzie mogli zobaczyć na własne oczy jak może wyglądać ich miejscowość, jeśli włoży się trochę wysiłku w jej uporządkowanie, a potem już systematycznie będzie się dbać aby wszystko co się będzie robić miało służyć mieszkańcom.”

W roku 2015 odwiedziliśmy też pięknie przywrócony do życia kompleks w Trojanowie. Tu napisaliśmy: „Efekty prac, choć jeszcze nie zakończonych w pełni, już teraz wzbudzają ogromny szacunek i podziw.”.

Trojanów'2015
Trojanów’2015

Na podobny podziw zasługuje inne przywrócone do życia miejsce – „NIEZWYKŁA KARCZEMKA – URATOWANE MIEJSCE ZACHĘCA KOLOREM I KRAJOBRAZEM DO ODWIEDZIN„.

Folwark Karczemka'2015
Folwark Karczemka’2015

O tym miejscu napisaliśmy tak: „Są takie miejsca gdzie odwiedziny czy nawet krótki spacer pozostają na długo w pamięci. Za sprawą obecnych właścicieli i ich żmudnej pracy rozpoczętej w zrujnowanym obiekcie i zaniedbanym otoczeniu dzisiaj Folwark Karczemka zaprasza na istną ucztę dla oczu i wypoczynek dla reszty zmęczonego ciała.”

Ogromne zadanie i wyzwanie to ratowanie pałacu w Gorzanowie – pisaliśmy o tym tu: „GORZANÓW – POWRÓT Z BEZMIARU NICOŚCI„.

Gorzanów'2015
Gorzanów’2015

O tym miejscu napisaliśmy m.in. tak: „Warto prześledzić kronikę działań przy ratowaniu tego zabytku, bo to prawie materiał na niezłą powieść. Nowi Gospodarze dynamicznie podjęli ogromne wyzwanie i potrafili jak dotąd zmobilizować wiele osób i instytucji, wykonać mrówczą pracę dokumentacyjno-wnioskodawczą, załatwić wiele dotacji i zachęcić wiele osób, w tym wolontariuszy, do systematycznej pracy przy ratowaniu zabytku.

Pamiętajmy też, że choć są takie miejsca, które na pierwszy rzut oka wydają się całkowicie zadbane, to ich znaczenie i ilość odwiedzających je turystów wymaga ciągłej troski i bieżącego planowania mniejszych czy większych remontów. Zapraszamy do lektury wpisu: „JESZCZE BŁYSZCZY, ALE JUŻ CZEKA NA POPRAWĘ WIZERUNKU – MOSZNA’2015

Moszna'2015
Moszna’2015

Aktualizacja 2017.11.04 – W roku 2017 odwiedziliśmy również kilka wspaniale uratowanych miejsc. We wpisie „Mała Wieś – duże zmiany” pokazaliśmy  zmiany jakie zaszły w trakcie gruntownej renowacji przeprowadzonej w latach 2013-2016.

Pałac Mała Wieś
Pałac Mała Wieś

Szczególnie spodobało nam się to, co ogromnym wysiłkiem właścicieli zrobiono w Korczewie – polecamy nasz wpis „PAŁAC W KORCZEWIE – OD RUINY DO POZYTYWNEGO FINAŁU„.

Kilka kilometrów od Korczewa powstało szczególnie użyteczne dla turystów: „DĄBROWA – MUZEUM ZIEMIAŃSTWA, W KTÓRYM MOŻESZ TAKŻE PRZENOCOWAĆ LUB ŁOWIĆ RYBY„.

Dzięki lokalnym zasobom wód geotermalnych i solanek Uniejów stał się wspaniałym celem na  nie tylko „MAJOWY SPACER W UNIEJOWIE„, ale także na o wiele dłuższy, ciekawy pobyt wśród zabytków z możliwością poprawy stanu swojego zdrowia czy kondycji.

Uniejów’2017

A będąc w okolicach Uniejowa koniecznie trzeba „ZACHWYĆIĆ ZMYSŁY W PODDĘBICACH„,  gdzie zarówno pałac jak i otaczający go park poddane zostały gruntownej rewitalizacji.

Poddębice’2017

Bardzo mile wspominamy kilkugodzinny spacer po Białymstoku, gdzie m.in. „PAŁAC BRANICKICH I PARK W BIAŁYMSTOKU PIĘKNIEJE„.

Działania lokalnych społeczności podziwialiśmy w Sochaczewie. Tam „URATOWANE WZGÓRZE ZAMKOWE W SOCHACZEWIE ZAPRASZA NIE TYLKO DO ZWIEDZANIA„.

Sochaczew'2017
Sochaczew’2017

Rewitalizacja, remont, rekonstrukcja, odnowa to słowa klucze dla wielu obiektów zabytkowych w Polsce, które czasem po wielu latach zaniedbań czy wręcz odchodzenia do niebytu, sprawiły, że dzisiaj można cieszyć nimi oczy, czytać o bogatej historii i porównywać opisy z tym, co widzimy bezpośrednio odwiedzając tego rodzaju miejsca. Od sierpnia’2017 wydawać się może, że powołany do życia Narodowy Fundusz Ochrony Zabytków będzie mógł robić to, czego wielu aktualnych właścicieli obiektów zabytkowych nie robi lub udaje, że robi, a smutne efekty widzimy w wielu miejscach w Polsce. Czy będzie to organ na tyle skuteczny aby powstrzymać dalsze popadanie w ruinę wielu cennych obiektów? – to się okaże dopiero za jakiś czas. Warto śledzić plany i działania NFOZ, a nawet wskazywać konkretne miejsca, którymi w pierwszej kolejności powinien się zająć.

Aktualizacja 4.11.2018

Na ten moment o NFOZ wiadomo jedynie tyle, że już działa. Natomiast cieszą rozstrzygnięcia takie jak to, szczególnie na Dolnym Śląsku.
W tym roku odwiedziliśmy uratowany Pałac Mierzęcin w województwie lubuskim – relacja na naszym blogu: MIERZĘCIN ZACHWYCA I PRZYCIĄGA NAWET Z DALEKA, a poniżej film z tego pięknego miejsca:

Wcześniej odwiedziliśmy województwo lubelskie, a tam m.in. zachwycające Udrycze, także uratowane przez aktualnych właścicieli – poniżej film z tego miejsca:

Zachęcamy wszystkich do odwiedzin Zamościa, zielonej twierdzy, która coraz bardziej pięknieje dzięki ogromnym inwestycjom, a jeszcze nie tak dawno trudno było tam odnaleźć historyczne umocnienia. Poniżej Zamość’2018 na naszym filmie:

Bardzo nas ucieszyły efekty prac przy zabytkowych posiadłościach w województwie łódzkim.  Pałac Malina zachwyca efektami prac renowacyjnych:

Podobne efekty zobaczyliśmy w Różanej Rezydencji w Zarębowie:

12 lat żmudnych prac aby Dwór Sójki powrócił do dawnej świetności, to częsty koszt ratowania mniejszych czy większych obiektów zabytkowych:

Aby mieć pewne porównanie jakby mogło u nas być w sferze ochrony zabytków i ich upowszechniania warto zajrzeć do wpisu: „NA NAUKĘ NIGDY NIE JEST ZA PÓŹNO… JEŚLI TYLKO BĘDĄ DO TEGO WYSTARCZAJĄCE CHĘCI!„.

Warto też aby każdy z nas zastanowił się czy może pomóc np. swoim jednym procentem podatku w dziele przywracania zabytków do świetności lub choćby ich zabezpieczenia aby mogły doczekać do lepszych czasów – zachęcamy do lektury wpisu: „I TY MOŻESZ URATOWAĆ CHOĆBY DROBNĄ CZĘŚĆ NARODOWEGO DZIEDZICTWA„.

Przy okazji zbliżającej się 100 rocznicy odzyskania przez Polskę niepodległości warto zerknąć do RAPORTU O STANIE ZACHOWANIA ZABYTKÓW NIERUCHOMYCH W POLSCE dostępnego na stronie NID oraz do 16 raportów wojewódzkich dostępnych na  kolejnej stronie.
Krótki cytat z pierwszego raportu:
STAN TECHNICZNY
W trakcie pierwszego etapu prac dokonano oceny stanu technicznego przebadanych obiektów, określając je w kategoriach: brak objawów zniszczenia, słabe objawy zniszczenia, umiarkowanie silne objawy zniszczenia oraz silne objawy zniszczenia. Jak wykazała analiza zgromadzonego materiału, w przebadanej grupie 27,9% obiektów uznano za niewykazujące objawów zniszczenia, a zatem mniej niż 1/3 obiektów figurujących w rejestrze zabytków nieruchomych nie wymaga w chwili obecnej ingerencji remontowych. Jednocześnie ponad 70% obiektów oceniono jako wykazujące objawy zniszczenia. Wśród nich znalazło się 42,3% obiektów ocenionych jako wykazujące słabe objawy zniszczenia, które nie mają jednak wpływu na stabilność konstrukcji budynku i wymagają tylko nieznacznych ingerencji remontowych.
Umiarkowanie silne objawy zniszczenia, które mogą mieć wpływ na istotne pogorszenie stanu technicznego całych obiektów, zdiagnozowano w przypadku 23,3% obiektów, zaś silne objawy zniszczenia obejmujące silne uszkodzenia konstrukcji bądź zniszczenia dużej części obiektów stwierdzono w przypadku 6,5% przebadanych zabytków. Zestawienie wyników procentowych trzech ostatnich grup wskazuje, że ponad 2/3 zabytków nieruchomych figurujących w rejestrze zabytków wymaga różnego rodzaju prac remontowych, w mniejszym zakresie w przypadku obiektów posiadających słabe objawy zniszczenia, a w przypadku umiarkowanie silnych i silnych objawów zniszczenia − prac kompleksowych i pilnych. Zaprezentowane poniżej wartości procentowe warto również wyrazić w postaci wartości bezwzględnych. Owe 6,5% najsilniej zniszczonych obiektów to w całości operatu niemal 4400 obiektów.„.

Kolejnych kilkaset zdjęć i kilka nowych filmów na naszej stronie albumowo-wyszukiwarkowej

Miło nam poinformować, że od wczorajszego wieczoru ponad 520 nowych zdjęć i kilka filmów można oglądać na naszej stronie albumowo-wyszukiwarkowej począwszy od podstrony 2018-21.

Ełk'2018
Ełk’2018

Tym razem nowe zdjęcia i filmy pochodzą z województwa warmińsko-mazurskiego. Nasza mapa uproszczona obejmuje w tym regionie już 160 miejsc.

warmińsko-mazurskie
warmińsko-mazurskie

Zachęcamy do odwiedzin tego regionu o każdej porze roku, bo choć latem nad wodą jest może najprzyjemniej, szczególnie pod względem temperatury i dostępnych atrakcji „rekreacyjnych”, to na pewno podczas kolorowej jesieni wiele miejsc będzie wyglądać nieporównanie bardziej malowniczo.

Dwór Kaliszki'2018
Dwór Kaliszki’2018

 

Zamość – zielona twierdza pięknieje coraz bardziej

Choć zapewne wszyscy wiedzą (lub wiedzieć powinni) gdzie znajduje się Zamość, to dla zobrazowania jego ciekawej lokalizacji i ukształtowania szczególnie Starego Miasta wraz z otaczającymi je fortyfikacjami, poniżej zamieszczamy mapę interaktywną od Google:

Poniżej zdjęcie grafiki obrazującej twierdzę Zamość wykonane przed wejściem do budynków Arsenału – Muzeum Fortyfikacji i Broni:

Zamość - zielona twierdza = Zamosc - the Green Fortress
Zamość – zielona twierdza = Zamosc – the Green Fortress

Z Wikipedii zacytujemy fragment historii Twierdzy Zamość: „Twierdza Zamość – fortyfikacje otaczające Zamość zbudowane w latach 1579–1618 na zlecenie Jana Zamoyskiego. Wielokrotnie przebudowywane, w tym najbardziej kompleksowo w latach 20. XIX w. Jedna z największych twierdz Rzeczypospolitej Obojga Narodów, a następnie Księstwa Warszawskiego i Królestwa Polskiego. W swojej historii przeszła 5 oblężeń. Pierwszym z nich była obrona przed wojskami kozacko-tatarskimi w czasie powstania Chmielnickiego. Drugie, to oblężenie szwedzkie z 1656, trzecie było oblężenie wojsk Księstwa Warszawskiego, mające na celu odbicie Zamościa z rąk austriackich w 1809 roku. Najdłuższym, zarazem czwartym oblężeniem trwającym aż 10 miesięcy, było rosyjskie oblężenie w 1813 roku. Po raz ostatni, czyli piątym, Zamość bronił się w czasie powstania listopadowego, kiedy to jako ostatni punkt oporu w ogóle w swej historii uległ Rosjanom. Zaś szturmem Forteca została zdobyta tylko raz, i to przez wojska polskie, w 1809 roku. Zlikwidowana została w 1866 roku.„.

Poniżej zdjęcie planu Zamościa z pocz. XVIII w. , na który możecie się Państwo natknąć zwiedzając Arsenał.

Plan Zamościa z początku XVII w.
Plan Zamościa z początku XVII w.

W tym wpisie nie będziemy szczegółowo omawiać historii Zamościa, a chętnych do bardziej szczegółowych opisów odeślemy np. do tego interesującego filmu lub artykułu w Wikipedii. Z kolei aby zobaczyć Zamość z lotu ptaka, zachęcamy do obejrzenia tego krótkiego filmu z 2015 roku autorstwa Dj. kyrek:

Warto wiedzieć, że o rewaloryzacji Zamościa myślano już bardzo dawno temu – w tym artykule autorstwa Tadeusza Polaka opisano „Model rewaloryzacji miasta Zamość 1964-1980”. Warto zajrzeć do tego artykułu i zobaczyć jak Zamość wyglądał na archiwalnych powojennych zdjęciach.

Zamość'2018
Zamość’2018

Polecamy też Państwu do lektury dużo bardziej aktualny artykuł z grudnia’2016 – „Odbudowa Rekonstrukcją Pogania„, w którym napisano np.: „Aż trudno dzisiaj uwierzyć, że jeszcze 80 lat temu nie było tam ani jednego takiego zwieńczenia budynku. Wszystkie podziwiane dziś attyki to XX wieczne rekonstrukcje lub wariacje na ich temat, lepiej lub gorzej odpowiadające swym pierwowzorom.”.

Zamość'2018
Zamość’2018

I jeszcze jeden cytat z powyższego artykułu: „Patrząc na rozmach z jakim zrekonstruowano ostatnimi laty fortyfikacje otaczające starówkę (tekst o tej inwestycji patrz tutaj), powstaje niebezpieczeństwo wykreowania, dla turystycznych wycieczek kolejnej, wielkiej makiety w skali 1:1, o nikłych walorach historycznych i oryginalności. Taka kompleksowa restauracja, choć wzorowana zapewne w szczegółach na innych zabytkach z terenu kraju, została by jednak wyzuta z ulotnej, lokalnej indywidualności historycznej architektury Zamościa.”.

Zamość'2018
Zamość’2018

Jak napisano we wrześniu 2015 roku w artykule „Zamość (znowu) twierdzą„: „Jeszcze kilka lat temu zwiedzając miasto próżno by jednak szukać umocnień, które oparły się nawale kozackiej – kilka fragmentów obsypujących się i porastających zielskiem murów, zamurowanych bram i XIX wiecznych budynków twierdzy, które nie bardzo składały się na całościowy obraz fortalicji. Już w tym miejscu trzeba wszakże zaznaczyć, że to i tak znacznie więcej niż można było podziwiać jeszcze 50 lat wcześniej, gdyż w latach 60-80 XX wieku dokonano całościowych rekonstrukcji XVII wiecznych bram Lubelskiej i Lwowskiej, wraz z kurtynami murów, czy bastionu VI. Brama Lwowska częściowo rekonstruowana była natomiast już w latach 30 przez prof. Jana Zachwatowicza.„.

Zamość'2018
Zamość’2018

Wielomilionowe dotacje, o których możemy przeczytać np. tutaj pozwalają od wielu lat realizować kolejne etapy prac rewaloryzacyjnych. Warto zajrzeć np. tu „Trwają prace restauracyjne dawnych fortyfikacji Zamościa„, gdzie m.in. napisano: „Renowacja ocalałych fragmentów twierdzy oraz rekonstrukcja niektórych elementów realizowana jest w ramach dwóch projektów dofinansowanych ze środków Unii Europejskiej. Łączny koszt obu projektów to ponad 95,7 mln zł, z czego ponad 73 mln zł to dotacja z programów Innowacyjna Gospodarka oraz Infrastruktura i Środowisko.  Po ich zrealizowaniu zamojski zespół staromiejski wraz z terenami fortecznymi stanie się gotowym produktem turystycznym skierowanym do turystów podróżujących szlakiem dziedzictwa kulturowego, szlakiem UNESCO czy historycznym szlakiem polskich obiektów fortecznych. … Ocalałe fragmenty twierdzy zostaną wyremontowane, a niektóre budowle całkowicie lub częściowo zrekonstruowane. Powstaną też ziemne wały, które zaznaczą przebieg dawnych murów. Będzie nimi prowadziła trasa turystyczna.„.

Zamość'2018 - park miejski
Zamość’2018 – park miejski

Będąc w tym roku na przełomie kwietnia i maja w Zamościu mogliśmy zobaczyć efekty tych wszystkich, szeroko zakrojonych prac, a także stwierdzić, że prace rewaloryzacyjne trwają w kliku innych miejscach. Zamość przyciąga więc teraz nie tylko swoją ciekawą historią, ale także bardzo wieloma kolorowymi i odnowionymi obiektami, a zielona twierdza staje się jedną z wizytówek miasta.

Poniżej minigaleria naszych zdjęć ze spaceru po Zamościu:

Poprzednio w Zamościu byliśmy w latach 2004 i 2007 (kliknij na rok aby zobaczyć nasze zdjęcia z tych lat),  Ponieważ aktualnie część wnętrza zamojskiej katedry jest poddawana pracom renowacyjnym, to np. zdjęcia ołtarza możecie zobaczyć na naszej stronie: https://tripsoverpoland.pl/index.php?s=2007-6.php#Zamosc – jedno z nich poniżej:

Katedra Zmartwychwstania Pańskiego i św. Tomasza Apostoła w Zamościu'2007
Katedra Zmartwychwstania Pańskiego i św. Tomasza Apostoła w Zamościu’2007

Warto wiedzieć np., że: „Prace w Parku Miejskim w Zamościu są elementem dużego projektu „Zamość miasto UNESCO, Pomnik Historii RP produktem turystycznym polskiej gospodarki”, który miał być ukończony do kwietnia 2012 roku. W terminowym jego wykonaniu przeszkodziły odkrycia archeologiczne na terenie robót, graniczącym z parkiem.„. My park miejski oglądaliśmy z ogromną przyjemnością podczas naszego spaceru::

W lipcu 2010 roku w artykule „W Zamościu powstanie nowoczesne Muzeum Fortyfikacji i Broni” pisano: „Już niedługo rozpoczną się prace nad kolejnym elementem zamojskiej „rewitalizacyjnej układanki”, czyli Muzeum Fortyfikacji i Broni. Nowy obiekt powstanie na bazie Bastionu III i Muzeum Barwy i Oręża „Arsenał” przy ul. Zamkowej. Projekt ten jest wart ok. 31 mln zł, z czego 20 mln zł Zamość pozyska ze środków unijnych. W ramach projektu zostanie zrekonstruowany wał forteczny prowadzący od Bastionu III do Bramy Szczebrzeskiej i w kierunku ul. Królowej Jadwigi. Dodatkowo, wszystkie zbiory muzeum zostaną zdigitalizowane, a sam obiekt wyposażony w nowoczesne urządzenia audiowizualne i teleinformatyczne.„. Efekty tych prac mogliśmy zobaczyć podczas zwiedzania muzeum, a na jego stronie warto przeczytać m.in. „Realizacja projektu pozwoliła na unikalne w skali kraju zgromadzenie, zestawienie i opisanie różnych form sztuki fortecznej i militariów. Unikalność projektu polega także na jego powiązaniu z architekturą militarną i krajobrazem warownym twierdzy Zamość. Na bazie realizowanego projektu, wykorzystując istniejące zbiory, została utworzona wirtualna instytucja kultury. Wyjątkowość projektu wynika również z faktu, iż nie ma w Polsce drugiego takiego muzeum, w którym można byłoby prześledzić rozwój sztuki wojennej od XVI wieku do połowy XX wieku poprzez ekspozycję broni i wyposażenia żołnierzy.”

Poniżej klika zdjęć z wnętrz muzeum:

Nam bardzo spodobały się także kładki widokowe, z których możemy zobaczyć Zamość choćby z niskiego lotu ptaka:

A punktów widokowych w Zamościu jest jeszcze kilka, choć nie wszystkie tym razem odwiedziliśmy. Zachęcamy do zapoznania się z materiałami zamieszczonymi na stronie internetowej przez Zamojskie Centrum Informacji Turystycznej i Historycznej, szczególnie z zakładki „Zwiedzanie”.

Gorąco zachęcamy Państwa do osobistych wycieczek do Zamościa, bo miasto to ciągle się zmienia i pięknieje praktycznie z tygodnia na tydzień.

Więcej zdjęć z Zamościa można zobaczyć na naszej stronie albumowo-wyszukiwarkowej.

Zapraszamy także na nasz kilkunastominutowy film z Zamościa:

10 kolejnych zabytków nieruchomych o szczególnym znaczeniu dla kultury naszego kraju uznanych za Pomniki Historii

W dniu wczorajszym (20.04.2018) liczba Pomników Historii w Polsce powiększyła się o 10 kolejnych obiektów i sumarycznie mamy ich już 91. Szczegóły oficjalnej uroczystości można znaleźć na stronie NID. Kompletna lista Pomników Historii dostępna jest tutaj, a także na końcu tego wpisu..

Ponieważ zbliża się długi weekend kwietniowo-majowy, który dla wielu z Państwa może być wspaniałą okazją do odwiedzenia i poznania zarówno nowych Pomników Historii, jak i wielu innych ciekawych miejsc w Polsce, to w tym wpisie pokażemy choćby skrótowo tych 10 obiektów, bo akurat we wszystkich tych miejscach już kiedyś byliśmy.

  1. Koszuty – zespół dworsko-parkowy (woj. wielkopolskie)
    Koszuty – zespół dworsko-parkowy
    Koszuty – zespół dworsko-parkowy


    Zapraszamy też do obejrzenia naszego krótkiego filmu:

  2. Krasiczyn – zespół zamkowo-parkowy (woj. podkarpackie)
    Krasiczyn – zespół zamkowo-parkowy
    Krasiczyn – zespół zamkowo-parkowy

    Zapraszamy też do obejrzenia naszego krótkiego filmu:

3. Kwidzyn – zespół katedralno-zamkowy (woj. pomorskie)

Kwidzyn – zespół katedralno-zamkowy
Kwidzyn – zespół katedralno-zamkowy

Zapraszamy też do obejrzenia naszego krótkiego filmu:

4. Lidzbark Warmiński – zamek biskupów warmińskich (woj. warmińsko-mazurskie)

Lidzbark Warmiński – zamek biskupów warmińskich
Lidzbark Warmiński – zamek biskupów warmińskich

Zapraszamy też do obejrzenia naszego krótkiego filmu:

5. Płock – Wzgórze Tumskie (woj. mazowieckie)

Płock – Wzgórze Tumskie
Płock – Wzgórze Tumskie

6. Rogalin – zespół pałacowy z ogrodem i parkiem (woj. wielkopolskie)

Rogalin – zespół pałacowy z ogrodem i parkiem
Rogalin – zespół pałacowy z ogrodem i parkiem

Zapraszamy też do obejrzenia naszego krótkiego filmu:

7. Strzelno – zespół dawnego klasztoru Norbertanek (woj. kujawsko-pomorskie)

Strzelno – zespół dawnego klasztoru Norbertanek
Strzelno – zespół dawnego klasztoru Norbertanek

8. Święta Lipka – sanktuarium pielgrzymkowe (woj. warmińsko-mazurskie)

Święta Lipka – sanktuarium pielgrzymkowe
Święta Lipka – sanktuarium pielgrzymkowe

Zapraszamy też do obejrzenia naszego krótkiego filmu:

9. Ujazd – ruiny zamku Krzyżtopór (woj. świętokrzyskie)

Ujazd – ruiny zamku Krzyżtopór
Ujazd – ruiny zamku Krzyżtopór

Zapraszamy też do obejrzenia naszego krótkiego filmu:

10. Gdańsk – Twierdza Wisłoujście (woj. pomorskie)

Gdańsk – Twierdza Wisłoujście
Gdańsk – Twierdza Wisłoujście

Kompletna lista Pomników Historii poniżej (zaczerpnięta ze strony NID):

1. Biskupin – rezerwat archeologiczny
2. Bochnia – kopalnia soli
3. Bohoniki i Kruszyniany – meczety i mizary
4. Chełmno – stare miasto
5. Ciechocinek – Zespół tężni i warzelni soli wraz z parkami Tężniowym i Zdrojowym
6. Częstochowa – Jasna Góra, zespół klasztoru oo. paulinów
7. Duszniki Zdrój – młyn papierniczy
8. Frombork – zespół katedralny
9. Gdańsk – miasto w zasięgu obwarowań z XVII wieku
10. Gdańsk – pole bitwy na Westerplatte
11. Gdańsk – Twierdza Wisłoujście
12. Gdańsk – Zespół pocystersko-katedralny w Gdańsku Oliwie
13. Gdynia – historyczny układ urbanistyczny śródmieścia
14. Gliwice – radiostacja
15. Gniezno – katedra pw. Wniebowzięcia NMP i św. Wojciecha
16. Gostyń – Głogówko zespół klasztorny Kongregacji Oratorium św. Filipa Neri
17. Gościkowo-Paradyż – Pocysterski zespół klasztorny
18. Góra Św. Anny – komponowany krajobraz kulturowo-przyrodniczy
19. Grudziądz – Zespół zabytkowych spichlerzy wraz z panoramą od strony Wisły
20. Grunwald – Pole Bitwy
21. Janów Podlaski – Stadnina koni
22. Jawor – kościół ewangelicko-augsburski pw. Ducha Świętego zwany kościołem Pokoju
23. Kalwaria Zebrzydowska – krajobrazowy zespół manierystycznego parku pielgrzymkowego
24. Kamień Pomorski – zespół katedralny
25. Kanał Augustowski – droga wodna
26. Kanał Elbląski
27. Katowice – Gmach Województwa i Sejmu Śląskiego oraz zespół katedralny
28. Katowice – osiedle robotnicze Nikiszowiec
29. Kazimierz Dolny
30. Kielce – Dawny pałac biskupów i katedra
31. Klępsk – kościół pw. Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny
32. Kołbacz – założenie dawnego klasztoru cystersów
33. Koszuty – zespół dworsko-parkowy
34. Kotlina Jeleniogórska – pałace i parki krajobrazowe Kotliny Jeleniogórskiej
35. Kozłówka – zespół pałacowo-parkowy
36. Kórnik – zespół zamkowo-parkowy wraz z kościołem parafialnym – nekropolią właścicieli
37. Kraków – historyczny zespół miasta
38. Kraków- Kopiec Kościuszki z otoczeniem
39. Krasiczyn – zespół zamkowo-parkowy
40. Krzemionki k. Ostrowca Świętokrzyskiego – kopalnie krzemienia z okresu neolitu
41. Krzeszów – zespół dawnego opactwa cystersów
42. Kwidzyn – zespół katedralno-zamkowy
43. Ląd – zespół dawnego opactwa cysterskiego w Lądzie nad Wartą
44. Legnickie Pole – pobenedyktyński zespół klasztorny
45. Leżajsk – zespół klasztorny oo. bernardynów
46. Lidzbark Warmiński – zamek biskupów warmińskich
47. Lubiń – zespół opactwa benedyktynów
48. Lublin – historyczny zespół architektoniczno-urbanistyczny
49. Łańcut – zespół zamkowo-parkowy
50. Łęknica – Park Mużakowski, park w stylu krajobrazowym
51. Łódź – wielokulturowy krajobraz miasta przemysłowego
52. Łowicz – Bazylika Katedralna (dawna Kolegiata Prymasowska) pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny
53. Malbork – zespół zamku krzyżackiego
54. Nieborów i Arkadia – Zespół pałacowo ogrodowy i ogród sentymentalno-romantyczny
55. Nysa – zespół kościoła farnego pod wezwaniem św. Jakuba Starszego Apostoła i św. Agnieszki Dziewicy i Męczennicy
56. Ostrów Lednicki
57. Ozimek – żelazny łańcuchowy most wiszący na rzece Mała Panew
58. Paczków – zespół staromiejski ze średniowiecznym systemem fortyfikacji
59. Pelplin – zespół pocystersko-katedralny
60. Płock – Wzgórze Tumskie
61. Poznań – historyczny zespół miasta
62. Racławice – teren historycznej Bitwy Racławickiej
63. Radruż – Zespół cerkiewny
64. Rogalin – zespół pałacowy z ogrodem i parkiem
65. Rydzyna – założenie rezydencjonalno-urbanistyczne
66. Sandomierz – Historyczny zespół architektoniczno-krajobrazowy
67. Srebrna Góra – Twierdza Srebrnogórska, nowożytna warownia górska z XVIII wieku
68. Stargard – zespół kościoła pod wezwaniem Najświętszej Marii Panny Królowej Świata oraz średniowieczne mury obronne miasta
69. Strzegom – kościół pod wezwaniem św. św. Apostołów Piotra i Pawła
70. Strzelno – zespół dawnego klasztoru Norbertanek
71. Sulejów – zespół opactwa cystersów
72. Świdnica – katedra pw. św. Stanisława Biskupa i Męczennika i św. Wacława Męczennika
73. Świdnica – zespół kościoła ewangelicko-augsburskiego pw. Świętej Trójcy
74. Święta Lipka – sanktuarium pielgrzymkowe
75. Święty Krzyż – pobenedyktyński zespół klasztorny oraz przedchrześcijańskie obwałowania kamienne na Łysej Górze
76. Szalowa – kościół parafialny św. Michała Archanioła
77. Tarnowskie Góry – podziemia zabytkowej kopalni rud srebronośnych oraz sztolni „Czarnego Pstrąga”
78. Toruń – Stare i Nowe Miasto
79. Trzebnica – zespół dawnego opactwa cysterek
80. Tyniec – zespół opactwa benedyktynów
81. Ujazd – ruiny zamku Krzyżtopór
82. Wąchock – zespół opactwa cystersów
83. Warszawa – historyczny zespół miasta z Traktem Królewskim i Wilanowem
84. Warszawa – Zespół Stacji Filtrów Williama Lindleya
85. Warszawa – zespół zabytkowych cmentarzy wyznaniowych na Powązkach
86. Wieliczka – kopalnia soli
87. Wrocław – zespół historycznego centrum
88. Wrocław – Hala Stulecia
89. Zamość – historyczny zespół miasta w zasięgu obwarowań XIX wieku
90. Żagań – poaugustiański zespół klasztorny
91. Żyrardów – XIX-wieczna Osada Fabryczna

Zachęcamy także do odwiedzin wielu innych miejsc, które opisywaliśmy na naszym blogu m.in. we wpisach:
– GDZIE NA WEEKEND? A MOŻE NA DŁUŻSZY WYPAD LUB CAŁY URLOP? i jego drugiej części:
– GDZIE NA WEEKEND? A MOŻE NA DŁUŻSZY WYPAD LUB CAŁY URLOP? – CZĘŚĆ DRUGA 01.2017

Ze względu na 100 rocznicę odzyskania niepodległości, którą będziemy obchodzić w roku 2018, zachęcamy też do lektury naszego wpisu: 11.11 – TURYSTYCZNA DUMA I NIEDOSYT.