Archiwa tagu: cerkwie

Skomplikowane obliczenia dla daty święta, zawiłe losy zabytków sakralnych, piękno drewnianej architektury

Wielkanoc zgodnie z opisem z Wikipedii nazywana jest bardzo różnie:
Wielkanoc, Niedziela Wielkanocna, także: Wielka Niedziela, Zmartwychwstanie Pańskie, w prawosławiu: Pascha, mazow. Wielki Dzień[1] – najstarsze i najważniejsze święto chrześcijańskie upamiętniające zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa, obchodzone przez Kościoły chrześcijańskie wyznające Nicejskie Credo (325 r.).”.

Do samej nazwy dochodzi jeszcze skomplikowany system obliczania daty tego święta – tego opisu nie będziemy już cytować odsyłając zainteresowanych do powyższej strony w Wikipedii. W tym roku w Kościele rzymskokatolickim święto to wypadło 5 kwietnia, a w Kościele prawosławnym obchodzone będzie 12 kwietnia.

Kościół św. Michała Archanioła w Binarowej
Kościół św. Michała Archanioła w Binarowej

Jest więc teraz bardzo dobry moment aby pokazać kilka drewnianych cerkwi i kościołów będących wspaniałymi zabytkami, choć mającymi często także skomplikowaną historię.

Cerkiew Opieki Matki Bożej w Bielance
Cerkiew Opieki Matki Bożej w Bielance

Cerkiew Opieki Matki Bożej w Bielance zgodnie z opisem z Wikipedii: „Pierwsza cerkiew w Bielance został zbudowana w 1650. Zachowana do dziś świątynia jest jednak o 103 lata młodsza i znajduje się w innym miejscu, niż wcześniejszy obiekt. W 1947, w czasie wysiedleń ludności łemkowskiej z Bielanki w ramachAkcji „Wisła”, cerkiew została podpalona, jednak zniszczeniu uległ tylko dach. Po 1947 obiekt przejął Kościół łaciński. Budynek został odremontowany i przykryty dachem kalenicowym. W drugiej połowie lat 50. dawni mieszkańcy Bielanki zaczęli wracać do wsi i cerkiew stała się świątynią parafii prawosławnej, jednak katolicy obrządku łacińskiego zachowali prawo jej współużytkowania. Po 1989 legalnie działać zaczął również Kościół greckokatolicki i również jego parafia otrzymała możliwość korzystania z obiektu.

Na mocy ustawy cerkiew w Bielance, jako jedyna z cerkwi w południowej Polsce, o jakie spór toczyły Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny i Kościół katolicki obrządku bizantyjsko-ukraińskiego, przeszła na własność tego drugiego, za odszkodowaniem dla prawosławnych. Obecnie w cerkwi odprawiane są nabożeństwa rzymskokatolickie i greckokatolickie. Świątynia służyła również miejscowej parafii prawosławnej do czasu zbudowania przez prawosławnych własnej cerkwi(wrzesień 2014).”

Kościół św. Michała Archanioła w Binarowej będący zabytkiem z listy UNESCO ma też bardzo ciekawą i długą historię – za Wikipedią: „Pierwszy kościół drewniany został zbudowany około 1400 roku (wspomina o nim Jan Długosz). Spłonął pod koniec XV w. Obecnie istniejąca świątynia została wybudowana około 1500 roku. Nie wiadomo, kiedy dokładnie odbyło się jej poświęcenie i konsekracja. W ciągu następnych stuleci przeprowadzono szereg konserwacji mających na celu zachowanie tego obiektu w jak najlepszym stanie. W 1908 poważnie zniekształcono świątynię m.in. poprzez zmianę pokrycia dachów (gont zastąpiono blachą miedzianą), szalunek gontowy ścian zastąpiono deskowaniem, a zaskrzynienia w nawie podparto arkadami filarowymi, a od 1990 roku podjęto zabiegi renowacyjne mające przywrócić jej pierwotny wygląd.

Od 2010 do 2012 były prowadzone prace renowacyjne we wnętrzu kościoła (m.in. wymiana posadzki), mające na celu likwidację szkód spowodowanych powodzią w 2010 roku.

Kościół św. Michała Archanioła w Binarowej
Kościół św. Michała Archanioła w Binarowej

Kolejnym pięknym zabytkiem z Listy światowego dziedzictwa UNESCO jest Cerkiew św. Paraskewy w Kwiatoniu – krótki cytat z opisu w Wikipedii: „Cerkiew została wybudowana w drugiej połowie XVII wieku. Za datę budowy często podawany jest rok 1700. Wieża została dostawiona w 1743 roku. Datę tę odszukano na jednej z belek konstrukcji. Może odnosić się ona jednak jedynie do remontu starszej wieży. Jest to najstarsza pewnie datowana wieża cerkwi łemkowskiej. Po akcji „Wisła” w 1947 roku świątynia zaczęła być użytkowana jako kościół rzymskokatolicki, należący do parafii w Uściu Gorlickim. Obecnie w współużytkowaniu Rzymskich Katolików i Grekokatolików

Cerkiew była wielokrotnie odnawiana. Remonty korpusu przeprowadzono w latach 1811, 1904, 1967 oraz w latach 90. XX wieku, zaś remonty wieży – w latach 1863, 1911, 1928, 1967 oraz w latach 90. XX wieku. W 2011 r. wykonano czyszczenie pokrycia gontowego całej cerkwi.

 Cerkiew św. Paraskewy w Kwiatoniu
Cerkiew św. Paraskewy w Kwiatoniu

Cerkiew Opieki Matki Bożej w Hańczowej to kolejny drewniany zabytek o ciekawej historii: „Cerkiew w Hańczowej istniała już w XVII w. Niektóre źródła podają, że jej prezbiterium powstało w 1644. Obecny obiekt został wzniesiony w I połowie XIX stulecia na miejscu pierwotnej świątyni. Być może sama wieża jest starsza i pochodzi z XVIII w.[3] Obiekt gruntownie odnawiany w 1871 oraz w latach 1960–1968. Ostatnie rozległe prace konserwatorskie i remontowe zarówno wewnątrz jak i na zewnątrz prowadzone były w latach 1989–2012.

Do przeprowadzenia w 1947 Akcji „Wisła” była to cerkiew greckokatolicka, następnie w latach 1947–1958 służyła wiernym obrządku łacińskiego. Mimo tego postępowała jej dewastacja i w 1956 została podjęta decyzja o jej rozbiórce i wywiezieniu wyposażenia do składnicy ikon w Łańcucie. Cerkiew uratował powrót kilku rodzin wysiedlonych w 1947, których członkowie własnymi siłami wyremontowali ją, oraz powołanie w Hańczowej parafii prawosławnej. Mieszkańcy Hańczowej odnowili cerkiew w jedyny możliwy dla nich sposób, wymieniając przegniłe drewno i zabezpieczając dach. Polichromie zostały odrestaurowane dopiero po 1989. W 1958 cerkiew zaczęła na nowo pełnić funkcje liturgiczne. Jest to jedna z lepiej odrestaurowanych w Polsce cerkwi typu łemkowskiego.„.

Cerkiew Opieki Matki Bożej w Hańczowej
Cerkiew Opieki Matki Bożej w Hańczowej

Cerkiew św. Michała Archanioła w Mochnaczce to przykład typowych zmian historycznych dla tych okolic: „Cerkiew powstała w XVIII w. Przekształcona poważnie w 1846, wybudowano wtedy nowe prezbiterium, dotychczasowe włączając do powiększonej nawy i przykrywając oba człony wspólnym dachem. Odnawiana w latach 1923, 1929 i 1960-1964.

Cerkiew łemkowska, typ północno-zachodni, wariant młodszy z poważnymi przekształceniami. orientowana, drewniana, konstrukcji zrębowej, pierwotnie trójdzielna. Obecnie składa się z wydłużonego nowegoprezbiterium zamkniętego trójbocznie, nieco szerszego dawnego prezbiterium, jeszcze szerszej nawy i wydłużonego, prostokątnego babińca. Wschodnia część nowego prezbiterium pełni funkcję zakrystii.

Po wysiedleniu Łemków w ramach akcji Wisła, od 1947 r. cerkiew użytkowana jako kościół rzymskokatolicki pw. Matki Bożej Częstochowskiej, od 1951 r. parafialny.

Cerkiew św. Michała Archanioła w Mochnaczce
Cerkiew św. Michała Archanioła w Mochnaczce

Dla pełniejszego obrazu oraz dla zachęcenia do odwiedzin tych pięknych miejsc poniżej także kilka filmów.

Cerkiew Opieki Matki Bożej w Bielance

Cerkiew Opieki Matki Bożej w Hańczowej

Cerkiew św. Paraskewy w Kwiatoniu

 

Gorajec – piękna cerkiew i Folkowisko

Kiedy kilka lat temu byliśmy w województwie podkarpackim i odwiedzaliśmy wycieczkowo różne miejsca, między innymi te w których były jakieś interesujące zabytki, to jednym z miejsc które szczególnie zapamiętaliśmy był Gorajec.

Gorajec
Gorajec

Ta nieduża wieś założona została już w 1564 roku i początkowo nosiła nazwę Horajec. Kilka zdań na temat historii miejscowości przeczytać można w Wikipedii.

Nas urzekła swym ponadczasowym pięknem drewniana cerkiew – jeden z najstarszych zabytków tego typu w Polsce.

Gorajec
Gorajec

Została wzniesiona w 1586 roku jako cerkiew filialna parafii w Żukowie. Historię cerkwi można znaleźć na stronach Gorajca.

Gorajec
Gorajec

Cerkiew była użytkowana przez wyznawców prawosławia, grekokatolików a obecnie użytkowana jest przez katolików.

Gorajec
Gorajec

Cerkiew była wielokrotnie przebudowywana, ale w latach 90-tych XX wieku zastała przywrócona do pierwotnego wyglądu z XVI wieku.

Gorajec
Gorajec

Jednak cerkiew to tylko jedna z obecnych atrakcji Gorajca.

Społeczność Gorajca postanowiła kilka lat temu (http://www.roztocze-gorajec.com/f12_historia.html), że należy w tym miejscu organizować cykliczne spotkania miłośników kultury pogranicza, które obecnie znane są pod nazwą Folkowisko.

Gorajec - Folkowisko'2012
Gorajec – Folkowisko’2012

O programie tegorocznego Folkowiska, które odbędzie w dniach 13-15 lipca, można przeczytać na stronie: http://www.roztocze-gorajec.com/f12_program.html. Folkowisko ma także swoją stronę na Facebooku: http://www.facebook.com/folkowisko.eng oraz grupę: http://www.facebook.com/groups/146141612113244/, a dużo informacji znajdziecie też na stronie http://www.facebook.com/chutorgorajec.

Można też zobaczyć film promocyjny Folkowiska:

Jeśli jeszcze nie wiesz gdzie chcesz spędzić ten lipcowy weekend, to może propozycja Folkowiska’2012 zachęci Cię do przyjazdu w te piękne i gościnne strony.

Zabytkowe życzenia na każde święta i na co dzień

Święta takie czy inne są zawsze dobrą okazją aby odpocząć od pracy i problemów dnia codziennego, spotkać się z rodziną, ale także aby spędzić parę chwil ze swoimi życiowymi pasjami. Na naszych stronach takich chwil uwiecznionych na zdjęciach czy filmach znajdziecie całkiem sporo. Także z okazji nadchodzących świąt kilka zdjęć czy pomyślnych zabytkowych wiadomości postanowiliśmy przekazać fanom pięknych historycznych miejsc.

Czytając wiadomości na stronach internetowych lub w czasopismach zawsze z największą przyjemnością zwracamy uwagę na te, które dotyczą pozytywnych zjawisk czy zdarzeń w zakresie ochrony zabytków czy też dbałości o przestrzeń historyczno-krajobrazową.

Początek roku obfitował w wiele takich pomyślnych wiadomości.

Na stronie: „Pałac Hotel Wieniawa – gość ma się czuć jak dawna arystokracja” opisywany jest piękny obiekt w Rekowie Górnym, który odwiedziliśmy w 2008 roku.

Pałac Wieniawa - Rekowo Górne

Dla porównania zdjęcie z 2002 roku:

Pałac Wieniawa - Rekowo Górne

Ostatnio okazało się, że odwiedzony przez nas na jesieni ubiegłego roku pałac w Pakoszowie właśnie został otwarty po trwającym kilka lat remoncie – proszę przeczytać informacje na stronie: „Pałac Pakoszów: z ruiny zrobili luksusowy hotel” .

Pałac Pakoszów

Na stronie „Pałac uratowany” czytamy o obiekcie uratowanym przez polsko-francuskie małżeństwo.

Obie powyższe wiadomości cieszą nas tym bardziej, że Dolny Śląsk w ostatnich kilkudziesięciu latach więcej tracił niż zyskiwał na tym polu.

W marcu byliśmy w Miastkowie Kościelnym gdzie przed paroma laty zakończono remont pałacu: http://www.nogalin.pl/ – nasz krótki film poniżej:

Cieszą też takie wieści jak prezentowane na stronie: „Podkarpacie ma najwięcej pieniędzy na zabytki w Polsce”, choć jak się dokładniej przyjrzeć to na 263 wnioski jest w sumie 10,5 miliona złotych… więc jednostkowe kwoty nie są zbyt wielkie. Ale to i tak lepiej niżby tych pieniędzy nie miało być w ogóle, a niszczejące zabytki miałyby z tego powodu popaść w jeszcze większe tarapaty.

Szczególnie żal byłoby wielu drewnianych cerkwi czy kościołów znakomicie komponujących się w podkarpackim krajobrazie. Tym bardziej, że być może „Zabytkowe cerkwie trafią na listę UNESCO?”.

Na przykład ta w Turzańsku:

Turzańsk

czy ta w Chotyńcu:

Chotyniec

Tak więc w tym okresie przedświątecznym życzymy podobnym miejscom przede wszystkim zainteresowania szczególnie ze strony ludzi, którym zależy na zachowaniu naszego wspólnego historycznego dobra i to zarówno od strony popularyzatorskiej ale też i od strony konkretnych działań „ratowniczych” – zabytki w dowolnej postaci: dworów, pałaców, cerkwi czy kościołów bardzo chciałyby mieć rzetelnych mecenasów, dbających z własnej nieprzymuszonej woli o ich dobrą kondycję. Służbom odpowiedzialnym za dbałość o dziedzictwo narodowe życzymy wielu pomysłów i po prostu codziennej wrażliwości na materię powierzoną im przez nas wszystkich w opiekę.

Wszystkim zaś czytającym te nasze zabytkowe marzenia składamy tą drogą życzenia odkrywania wielu zadbanych miejsc i zabytków, pozytywnych rozczarowań w miejscach ponownie odwiedzanych, które jeszcze nie dawno nie zachęcały nawet do wykonania jakiejkolwiek fotografii czy spędzenia tam dłuższej chwili.

Drewniane kościoły i cerkwie

Okres przełomu nowego roku, a więc świąt zarówno katolickich (http://pl.wikipedia.org/wiki/Katolicyzm) jak i prawosławnych (http://pl.wikipedia.org/wiki/Prawos%C5%82awie), skłania do pokazania przynajmniej niektórych świątyń obu tych wyznań. Szczególnie zaś tych wykonanych w drewnie.

Podróżując po Polsce napotykamy wiele takich miejsc, gdzie znakomicie wtopione w krajobraz przycupnęły drewniane kościółki i cerkwie.

Dębno Podhalańskie to drewniany kościół św. Michała Archanioła.

Dębno Podhalańskie

Niedaleko znajdziemy też piękny kościół św. Marcina w Grywałdzie.

kościół św. Marcina w Grywałdzie

W Harklowej możemy podziwiać kościół pw. Narodzenia Najświętszej Marii Panny.

kościół pw. Narodzenia Najświętszej Marii Panny

W Muszynie-Złockiem znajduje się piękna cerkiew grecko-katolicka pw. Św. Dymitra.

cerkiew grecko-katolicka pw. Św. Dymitra

cerkiew grecko-katolicka pw. Św. Dymitra
Wiele równie pięknych i malowniczo położonych obiektów znajdziemy na małopolskim szlaku architektury drewnianej.

Z kolei w województwie podkarpackim znajdziemy wiele drewnianych kościołów i cerkwi.

W Bliznem odnajdziemy kościół pw. Wszystkich Świętych.

kościół pw. Wszystkich Świętych

W Bystrem podziwiać możemy cerkiew greckokatolicką pw. św. Michała Archanioła.

cerkiew greckokatolicka  pw. św. Michała Archanioła

W Hoszowie znajduje się cerkiew greckokatolicka pw. Św. Mikołaja.

cerkiew greckokatolicka pw. Św. Mikołaja

W Michniowcu znajduje się cerkiew greckokatolicka pw. Narodzenia Bogarodzicy.

cerkiew greckokatolicka pw. Narodzenia Bogarodzicy

cerkiew greckokatolicka pw. Narodzenia Bogarodzicy

Większość drewnianych zabytków Podkarpacia znajdziemy w Myczkowcach w formie miniatur.

Myczkowce

W tym przypadku zapraszamy do obejrzenia naszego filmu:

Wiele obiektów drewnianych znajduje się też na Podlasiu.

Jedną z najbardziej znanych cerkwi w tym regionie jest ta na Górze Grabarce.

Grabarka

Obiektów drewnianych jest w Polsce wiele. Niektóre są już przeniesione do skansenów, inne są dalej użytkowane czy to przez katolików czy przez prawosławnych. Jednak nas najbardziej poruszają te pozostawione gdzieś na krańcach Polski, gdzie nie mogą już liczyć na trwałą opiekę.

Np. ta w Wólce Żmijowskiej.

Wólka Żmijowska

Czy ta w Żmijowiskach.

Żmijowiska

Zdjęcia już ponad 600 polskich kościołów i cerkwi, w tym wielu drewnianych, można zobaczyć na naszej stronie: http://tripsoverpoland.pl/index.php?s=koscioly.php.