Archiwa kategorii: Uratowane obiekty zabytkowe w Polsce

Krótkie wycieczkowe podsumowanie roku 2016

Rok 2016 zamknęliśmy bilansem 2746 fotografii (dostępnych na stronach www) wykonanych w około 65 miejscach, zarówno takich, w których byliśmy po raz pierwszy, jak i odwiedzonych po raz kolejny. Poniżej kilka zdjęć z miejsc jeszcze nie opisanych na naszym blogu, a dostępnych na naszej witrynie albumowej począwszy od strony:
http://tripsoverpoland.pl/index.php?s=2016-0.php

Borsuki
Borsuki

Tym razem nie będziemy tworzyć oddzielnej mapy dla tych miejsc, bo Google w tym roku zaprzestało wspierania kilku przydatnych nam do tego celu serwisów takich jak Panoramio i Picasa, gdzie wstawiając fotografie i definiując położenie miejsca ich wykonania można było zwrotnie ściągnąć plik kml/kmz z mapą całego albumu, a potem po drobnych jedynie poprawkach zaimportować do map Google jako docelową mapę.

Bubel-Łukowiska
Bubel-Łukowiska

Oczywiście lokalizacje odwiedzonych przez nas miejsc są dostępne w naszych wyszukiwarkach: odwiedzonych miejsc i obszarowej, po każdym zbiorze zdjęć z danego miejsca na stronach albumowych, a także na naszym blogu po lewej stronie w sekcji ZOBACZ GDZIE JUŻ BYLIŚMY.

Droblin
Droblin

Na naszej stronie na Facebooku poświęconej uratowanym obiektom zabytkowym w Polsce dzięki pomocy Fanów obiektów zabytkowych udało nam się zgromadzić 444 linki do uratowanych obiektów. Ich aktualna mapa dostępna jest poniżej – Uratowane obiekty zabytkowe w Polsce – mapa.

Mamy nadzieję, że efekty naszych wycieczek oraz zgromadzone informacje o uratowanych obiektach zabytkowych w Polsce zachęcą Państwa do zaplanowania na rok 2017 (a może i kolejne lata) swoich krótszych lub dłuższych pobytów w pięknych regionach naszego kraju. Życzymy Państwu szczęśliwego kolejnego roku 2017, w którym będziecie mogli Państwo poznać jak najwięcej interesujących miejsc w Polsce.
Zachęcamy także do obejrzenia 33 filmów wykonanych przez nas w roku 2016, dostępnych na poniższej liście odtwarzania:

Zamkowe przemiany w Kazimierzu Dolnym

Co kilka lat odwiedzamy Kazimierz Dolny aby zobaczyć jak wygląda o różnych porach roku i jak się zmienia po kolejnych pracach rewaloryzacyjnych i remontowych. Na naszych stronach albumowych znajdziecie zdjęcia z tego miasta kolejno z lat: 2001, 2004, 2007, 2012, 2014 i 2016. W tym wpisie wybierzemy kilka zdjęć z różnych okresów, aby pokazać pewne różnice w stanie, szczególnie w odniesieniu do ruin zamku.

Poniżej zdjęcie z roku 2007:

Kazimierz Dolny'2007
Kazimierz Dolny’2007

i podobne ujęcie z roku 2016:

Kazimierz Dolny'2016
Kazimierz Dolny’2016

Aby lepiej móc ocenić zmiany jakie nastąpiły warto zajrzeć na stronę „Zakres odbudowy 2010-2014„, gdzie dla zamku i baszty wymieniono następujące prace:

dla zamku:
badania archeologiczne i architektoniczne
• prace konserwatorskie murów zamku
• prace zabezpieczające korony murów zamku
• odwodnienie i uporządkowanie nawierzchni dziedzińca
• remont ścieżek i wymiana schodów terenowych i balustrad
• uporządkowanie podjazdu i remont drogi dojazdowej
• wykonanie instalacji monitoringu i iluminacji
• uporządkowanie zieleni na terenie wzgórza zamkowego
• wykonanie nowych przyłączy wodociągowego i kanalizacji sanitarnej
• wykonanie nowych sieci i instalacji elektroenergetycznych i teletechnicznych
dla baszty:
badania archeologiczne i architektoniczne
• prace konserwatorskie, remont metaloplastyki
• wymiana zewn. i wewn. klatki schodowej oraz zadaszenia na poziomie tarasu widokowego
• wykonanie stropu szklanego nad lochem
• wymiana posadzki na tarasie wraz z wykonaniem izolacji przeciwwilgociowej
• zabezpieczenia otworów okiennych
• wykonanie instalacji monitoringu i iluminacji
• wykonanie nowych przyłączy elektroenergetycznych i teletechnicznych
• wymiana schodów terenowych i balustrad
• wykonanie nowej stolarki drzwiowej
• stabilizacja gruntu wokół wieży
• uporządkowanie zieleni i nasadzenia na wzgórzu.

Szersze opracowanie wraz z rysem historycznym znajdziemy na stronie „Rewaloryzacja zamku w Kazimierzu Dolnym„. Stąd warto zacytować fragment: „Zadanie było skomplikowane i trudne ze względu na charakter obiektów oraz ujawniające się w miarę postępu robót nowe odkrycia. Inwestor uzyskał podstawowe pozwolenie na budowę od Starosty Puławskiego w grudniu 2009 r., a w latach kolejnych dziewięć decyzji zmieniających pierwotne pozwolenie oraz ponad 30 decyzji, postanowień i opinii Lubelskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków.„.

Poniżej ponownie zdjęcie zamku z roku 2007:

Kazimierz Dolny'2007
Kazimierz Dolny’2007

i podobne ujęcie z roku 2016:

Kazimierz Dolny'2016
Kazimierz Dolny’2016

Na powyższych zdjęciach lepiej widać różnice, które były jedną z przyczyn podjętych w ostatnich latach prac remontowych. Jednak historia prac konserwatorskich jest o wiele dłuższa – polecamy artykuł „Historia prac konserwatorskich” – i rozpoczęła się już w roku 1913.

Poniżej znowu zdjęcie z roku 2007 – baszta:

Kazimierz Dolny'2007
Kazimierz Dolny’2007

a na poniższym ujęciu baszta w roku 2016:

Kazimierz Dolny'2016
Kazimierz Dolny’2016

Jeśli poszukamy w sieci danych o wysokości budżetu gminy to znajdziemy w różnych latach kwoty rzędu 30 mln złotych, więc wydatki na rewaloryzację zamku i baszty w kwocie prawie 10 mln złotych, nawet w części dofinansowanych z różnych funduszy celowych, to ogromny wysiłek, który należy docenić zwiedzając te obiekty. Na stronie: „Kazimierz Dolny – zamek i wieża znów otwarte dla turystów; zespół zamkowy na wzgórzu po remoncie” napisano m.in.: „Wzgórze jest udostępnione dla turystów od soboty 18 października 2014 r. i będzie je można zwiedzać w weekendy. W sezonie turystycznym 2015 ma być udostępniane częściej.
….
Rewitalizacja wzgórza zamkowego oraz znajdujących się tam ruin po dawnym królewskim zamku, prowadzona była od 2010 r. Koszt wszystkich wykonanych robót sięga 9,8 mln zł. Gmina dostała na ten cel dofinansowanie – 4,8 mln z funduszy unijnych Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Lubelskiego oraz 1 mln zł z ministerstwa kultury i dziedzictwa narodowego.„.

Poniżej zdjęcie zamku z roku 2007:

Kazimierz Dolny'2007
Kazimierz Dolny’2007

I podobne ujęcie z roku 2016:

Kazimierz Dolny'2016
Kazimierz Dolny’2016

I jeszcze dwa ujęcia od strony południowej – pierwsze z roku 2007:

Kazimierz Dolny'2007
Kazimierz Dolny’2007

I podobne ujęcie z roku 2016:

Kazimierz Dolny'2016
Kazimierz Dolny’2016

Warto zerknąć też do historii zamku np. na stronie: „Zamek” – stąd zacytujemy jedynie ostatni fragment: „W 1655 roku miasto i zamek ogarnia „potop szwedzki” – na zamku przebywa król Karol Gustaw. Z tego czasu zachował się najstarszy wizerunek Kazimierza i zespołu zamkowego – E.J. Dahlberg uwieczniając 7 lutego 1656 oku widok Janowca i wojsk szwedzkich przeprawiających się przez Wisłę, w tle umieszcza szkic „Stadt Casimirz” i górujących nad miastem budowli obronnych. W roku 1657 Szwedzi palą Kazimierz i niszczą zamek.

Próby odbudowania, czy raczej remontu, zamku czynione są za czasów panowania Augusta II po 1700 r. Jeszcze w roku 1707 gościł tu car Piotr Wielki, a jesienią tegoż roku przez dwa miesiące przebywał na zamku król szwedzki Karol XII, lecz tocząca się Wojna Północna ok. 1712 roku zrujnowała budowlę. Schyłek XVIII wieku przyniosły ostateczną zagładę zamku podczas wojny polsko-rosyjskiej w 1792 roku. Wizerunek reliktów budowli z tego okresu uwieczniają w swoich działach malarze: Henryk Münz (1782) i Zygmunt Vogel (1792)

W roku 1806 władze austriackie nakazały rozebrać grożącą zawaleniem Wieżę Zachodnią oraz bliskie runięcia attyki Domu Wielkiego, zasypano również studnię.

Po krótki epizodzie podczas powstania listopadowego, gdy 18 kwietnia 1831 roku „w starej wieżycy zamkowej oparła się dzielnie moskalom setka żołnierzy polskich” zamek pod koniec XIX wieku całkowicie utracił swoje mieszkalno-obronne funkcje – stał się ruiną. Będąc od 1826 roku wraz z miastem własnością skarbu państwa, w roku 1892 decyzją gminy wzgórze zamkowe staje się gminnym pastwiskiem. Ten „sielski krajobraz” z romantycznymi ruinami zwraca uwagę artystów – Jana Franciszka Piwarskiego, Adama Lerue, Napoleona Ordy, Kazimierza Stronczyńskiego, Wojciecha Gersona.

U progu odzyskania niepodległości zaczął być przez społeczeństwo polskie postrzegany jako zabytek. Przed I wojną światową zainteresowało się nim Towarzystwo Opieki nad Zabytkami Przeszłości, sporządzając w latach 1913-1914 dokumentację rysunkową jego stanu oraz prowadząc pierwsze prace zabezpieczające sąsiedniej Baszty. Nowe znaczenie zamkowym ruinom nadała prężnie rozwijająca się od początku XX wieku w Kazimierzu kolonia artystyczna, ściągająca do miasteczka wielu wybitnych polskich malarzy tego okresu. Starożytne ruiny stają się inspiracją kazimierskiej bohemy – wieża i zamek pojawiają się w dziełach wielu artystów tego okresu: Wojciecha Ślewińskiego, Kazimierza Rubczaka, Tadeusza Pruszkowskiego, Antoniego Michalaka i innych.

Burza dziejowa drugiej wojny światowej nie zmieniła znacząco stanu górujących nad miastem reliktów średniowiecznej architektury obronnej. Wkrótce po zakończeniu działań wojennych rozpoczął się okres badań i rewaloryzacji kazimierskiego zespołu zamkowego.

 I dwa kolejne ujęcia – pierwsze z roku 2007:

Kazimierz Dolny'2007
Kazimierz Dolny’2007

I podobne ujęcie z roku 2016:

Kazimierz Dolny'2016
Kazimierz Dolny’2016

Bardzo się cieszymy, że efekty prac przy zamku i baszcie mogliśmy podziwiać przy ostatniej wizycie. Podobnie jak w przypadku Zamku Pilcza w Smoleniu  w takim stanie można zamek i basztę w Kazimierzu Dolnym  zaliczyć do Uratowanych Obiektów Zabytkowych w Polsce i polecić je w tej nowej „postaci” do zwiedzania wszystkim fanom zabytków, a zamków w szczególności.

Zapraszamy także na nasz film:

Od ruiny do perły Kujaw – Dwór Orpiszewskich w Kłóbce

Kiedy w zeszłym roku przeczytaliśmy o zakończeniu remontu i późniejszym otwarciu Dworu Orpiszewskich w Kłóbce, który jeszcze kilka lat wcześniej był w ruinie – patrz artykuł „Uratujemy Dwór w Kłóbce” – to postanowiliśmy, że przy pierwszej nadarzającej się okazji musimy to miejsce odwiedzić.

Kłóbka'2016
Kłóbka’2016

Warto wiedzieć, że Muzeum Ziemi Kujawskiej i Dobrzyńskiej we Włocławku zakupiło ze środków Województwa Kujawsko-Pomorskiego zespół dworsko-parkowy w Kłóbce po dwóch latach starań w 2010 roku. Jak czytamy w artykule „WŁOCŁAWSKIE MUZEUM KUPIŁO DWÓR W KŁÓBCE„: „Tym samym rozpoczął się proces tworzenia Muzeum Wsi Kujawskiej w Kłóbce. Koncepcja muzeum opiera się na wykorzystaniu istniejącego, niezwykle malowniczego położenia wsi określanej w literaturze XIX w mianem „Perły Kujaw”. Głównymi elementami spójnego układu przestrzennego będą istniejący, neogotycki kościół z l. 80 XIX w., dawna wieś, czyli Kujawsko-Dobrzynski Park Etnograficzny (otwarty w 1993 r.) oraz zespół dworsko-parkowy (ukształtowany w l. 1830-1884).

Przejęcie zespołu dworsko-parkowego było jedyną możliwością powiększenia terenu skansenu, który obejmował powierzchnię tylko 5 ha. W wyniku zakupu przylegających gruntów muzeum dysponuje obecnie terenem o powierzchni 13 ha, który zamyka się w granicach wytyczonych przez istniejący układ dróg lokalnych i las. Dodatkowo teren ten przecina głęboka dolina rzeki Lubienki z malowniczym zbiornikiem wodnym o pow. 0,5 ha.„.

Kłóbka'2016
Kłóbka’2016

Położenie całego parku etnograficznego najlepiej widać na mapach Google:

Z artykułu „Dwór Orpiszewskich w Kłóbce wspaniały, jak za dawnych lat” warto zacytować krótki fragment: „Położony w otoczeniu zabytkowego parku krajobrazowego dwór w Kłóbce był co najmniej trzecią rezydencją ulokowaną w tym miejscu i został wzniesiony ok. 1850 r. przez Lucjana Orpiszewskiego. W latach 1882-1884 z inicjatywy i środków Marii z Wodzińskich Orpiszewskiej do parterowego dworu zostało dobudowane poprzecznie skrzydło o cechach pałacowych.
W Polsce powojennej dwór miał różnych mieszkańców i właścicieli. Całkowicie opuszczony od 1988 roku ulegał dewastacji, aż popadł w ruinę. W 2010 r. włocławskie muzeum rozpoczęło proces rozbudowy parku etnograficznego w Kłóbce zakupując z środków województwa kujawsko-pomorskiego zespół dworsko-parkowy o pow. 7,5 ha. W 2012 r. przystąpiono do odbudowy dworu. Odtwarzając pierwotną formę dworu przywrócono krajobrazowi kulturowemu jego utracony element.„.

Kłóbka'2016
Kłóbka’2016

Nic dziwnego, że na otwarciu dworu były tłumy – zachęcamy do lektury relacji na stronie: „Tłumy gości na otwarciu dworu Orpiszewskich w Kłóbce – zdjęcia i wideo„. Z tej strony zacytujemy jeszcze fragment: „Remont obiektu był ogromnym wyzwaniem dla muzeum Ziemi Kujawskiej i Dobrzyńskiej, które dzięki tej inwestycji wzbogaciło swoją ofertę o obszar kultury ziemiańskiej, co stanowi doskonałe uzupełnienie parku etnograficznego w Kłóbce. Funkcje i wyposażenie poszczególnych pomieszczeń odtworzono zgodnie z przekazami historycznymi w tym informacjami od ostatnich przed wojną właścicieli dworu.„.

Kilka zdjęć z wnętrz dworu pokazujemy poniżej:

Zachęcamy do spaceru po całym parku etnograficznym – poniżej kilka zdjęć innych obiektów w Kłóbce:

Historię Kłóbki znajdziemy w Wikipedii.

My w Kłóbce byliśmy w maju, ale równie pięknie miejsce to będzie wyglądać w okresie polskiej złotej jesieni. Zachęcamy więc do zaplanowania wycieczki do Kłóbki, zapraszając równocześnie do obejrzenia naszego krótkiego filmu z tego miejsca:

Cała nasza relacja fotograficzna dostępna jest na stronie:
http://tripsoverpoland.pl/index.php?s=2016-7.php .

Od uratowanego zameczku do kompletnego produktu turystycznego – Opinogóra Górna

Kiedy poprzednio byliśmy w Opinogórze Górnej w Muzeum Romantyzmu w 2005 roku to wielu obecnych budowli po prostu tam jeszcze nie było. Czytając o pracach wykonanych w ramach inwestycji unijnych postanowiliśmy odwiedzić to piękne i ciekawe miejsce ponownie, aby na własne oczy zobaczyć co i jak zrobiono.

Muzeum Romantyzmu - Opinogóra Górna'2016
Muzeum Romantyzmu – Opinogóra Górna’2016

Ale zacznijmy od historii zameczku (pałacyku) myśliwskiego, który po tarapatach w I i II wojnie, oraz w okresie powojennym został odbudowany w latach 1958-1961 i w roku 1961 utworzono w nim Muzeum Romantyzmu. Zachęcamy do lektury opisu tego obiektu na stronach muzeum. Poniżej aktualne zdjęcie zameczku.

Muzeum Romantyzmu - Opinogóra Górna'2016
Muzeum Romantyzmu – Opinogóra Górna’2016

Kolejnym budynkiem, któremu przywrócono dawny wygląd w roku 1990 jest oficyna – jej krótki opis na stronie muzeum. Poniżej aktualne zdjęcie oficyny, w której obecnie znajduje się biblioteka (na piętrze) oraz sale ekspozycyjne (na parterze).

Muzeum Romantyzmu - Opinogóra Górna'2016
Muzeum Romantyzmu – Opinogóra Górna’2016

Teraz kilka zdań o tym co się od ostatniej naszej wizyty zmieniło. Ze strony o inwestycjach unijnych zacytujemy niektóre fragmenty:

  • 3 listopada 2012 r. nastąpiło uroczyste otwarcie zespołu zabudowań folwarcznych i zrewitalizowanego parku,
  • w 2009 roku powstał budynek centralny oranżerii, wzorowany na szkicach i rysunkach odnalezionych w piwnicach zameczku. Bryła budynku nawiązuje do oficyny dworskiej, natomiast duże okna podkreślają neogotycką historię obiektu. Oranżeria posiadać ma również dwa przeszklone skrzydła boczne w nowoczesnej formie, nawiązujące do XIX wiecznej oranżerii. Na 2013 rok zaplanowana była kontynuacja prac. Realizacja przedmiotowego projektu pozwoli na stworzenie w Muzeum Romantyzmu w Opinogórze nowoczesnego centrum kulturalnego, dającego możliwość mieszkańcom pobliskich miejscowości i Mazowsza uczestnictwa w imprezach kulturalnych w warunkach odpowiadających wymogom współczesnego odbiorcy. Planowany obiekt będzie wyjątkowy nie tylko pod względem funkcji, ale również formy, a odtworzona w ramach rewaloryzacji zespołu parkowego fontanna, w połączeniu z otoczeniem zieleni i zabytkowego drzewostanu pozwoli na stworzenie wyjątkowego miejsca dla spacerów, odpoczynku i chociaż chwilowemu oderwaniu od szarej codzienności.
    Oranżerię pokazaliśmy na pierwszym zdjęciu tego wpisu. A poniżej zdjęcie z drugiej strony.

    Muzeum Romantyzmu - Opinogóra Górna'2016
    Muzeum Romantyzmu – Opinogóra Górna’2016
  • W ramach projektu, produkt turystyczny „Mazowiecki Ośrodek Romantyzmu Polskiego” zostanie uzupełniony o siedem nowych składników. Powstanie m.in. strona internetowa ze zintegrowaną informacją o ofercie turystycznej. Będzie ona zawierała aktualne informacje nie tylko o produkcie, ale także o innych ofertach turystycznych z powiatu ciechanowskiego. Ponadto, w Muzeum Romantyzmu w Opinogórze oraz w pobliżu zabytkowych kościołów w Opinogórze, Pałukach i Krasnym zostaną ustawione infokioski prezentujące informacje o atrakcjach turystycznych regionu.
    Kolejnym elementem projektu będzie przygotowanie filmów wraz z tabliczkami QR i ich udostępnienie. Będą to dwuminutowe materiały prezentujące historię, architekturę oraz warte zobaczenia elementy wybranych obiektów znajdujących się w powiecie ciechanowskim. Dodatkowo, w Muzeum Romantyzmu oraz w pobliżu zabytkowych kościołów w Opinogórze i Krasnem ustawione zostaną mapy z zaznaczonymi atrakcjami turystycznymi. Zawierać będą także informacje o najciekawszych propozycjach turystycznych zlokalizowanych na terenie powiatu.W ramach pozyskanych środków możliwe będzie także opracowanie i druk przewodników, zawierających mapę turystyczną powiatu ciechanowskiego i okolic oraz opis najatrakcyjniejszych obiektów turystycznych. Będą one dostępne u wszystkich partnerów projektu, a także u podmiotów prowadzących działalność turystyczną na terenie powiatu.Ważnym elementem będzie budowa ścieżki przyrodniczej w zabytkowym parku w Muzeum Romantyzmu w Opinogórze prezentującej zabytkowe obiekty przyrodnicze. Ponadto, przy wejściu do muzeum zostanie wybudowany parking przeznaczony dla autokarów, samochodów osobowych oraz rowerów.
    Poniżej zdjęcie tablicy informacyjnej w parku:

    Muzeum Romantyzmu - Opinogóra Górna'2016
    Muzeum Romantyzmu – Opinogóra Górna’2016
  • wymiana systemu zabezpieczeń przeciwpożarowych w zabytkowym zameczku oraz oficynie,
    – dokonanie remontu elewacji zabytkowego neogotyckiego zameczku. Roboty obejma naprawę tynków, sztukaterii, murów i ich malowanie,
    – oznakowanie obiektów zabytkowych na terenie zespołu. Planowane do instalacji tablice będą zawierały krótki rys historyczny obiektu oraz przekserowanie na podstronę internetową Muzeum, na której znajdowały się będą bardziej szczegółowe informacje o obiekcie za pomocą linka zawartego w kodzie QR. Zaplanowano wykonanie tablic zlokalizowanych przy obiektach: zameczek, oficyna, dwór, oranżeria, domek ogrodnika, domek z podcieniem, folwark, zespół parkowy.
    – wydanie informatora – zaplanowano opracowanie i wydanie informatora stanowiącego mini przewodnik informujący o obiektach zlokalizowanych na terenie Muzeum i ich historii.
    – wdrażanie e-przewodników – zaplanowano wdrożenie do zwiedzania zameczku neogotyckiego przewodników elektronicznych, na których zostaną nagrane opisy umożliwiające samodzielne zwiedzanie ekspozycji.
    Poniżej na kilku zdjęciach tablice informacyjne przy kolejnych obiektach:

     

Bardzo ważnym elementem muzeum jest dwór, którego historię znajdziemy na tej stronie. Krótki fragment zacytujemy: „W XIX w. rezydencję Krasińskich w Opinogórze tworzyły trzy obiekty: neogotycki pałacyk z I połowy XIX w. pełniący rolę pawilonu ogrodowego, neogotycka oficyna dworska z tego okresu, w której mieszkała służba i były pomieszczenia dla gości oraz rozległy drewniany dwór z przełomu XVII/XVIII w. Dwór ten, przebudowywany w kolejnych latach, pełnił do końca XIX w. funkcję siedziby rodowej.
W 2004 r. władze samorządowe województwa mazowieckiego podjęły decyzję o rozbudowie zespołu muzealnego w Opinogórze. Wybrano do realizacji zachowany z 1908 r. projekt dworu Krasińskich dostosowując wnętrza do potrzeb muzeum. Budowa nowego dworu trwała od maja 2006 r. do sierpnia 2008 r.
11 września 2008 r., sto lat od ogłoszenia wyników konkursu architektonicznego, nowy obiekt Muzeum Romantyzmu w Opinogórze – Dwór Krasińskich został oddany do użytkowania.
We dworze odbywają się koncerty muzyki i poezji, konferencje i sesje naukowe oraz uroczystości okazjonalne.

Poniżej aktualne zdjęcie dworu:

Muzeum Romantyzmu - Opinogóra Górna'2016
Muzeum Romantyzmu – Opinogóra Górna’2016

Poniżej zdjęcia kilku sal wystawowych mieszczących się w dworze.

Jak widać jest co oglądać, a dla zachęty do odwiedzin polecamy też stronę dla zwiedzających zawierającą zaproszenia na kolejne wydarzenia. Warto wizytę zaplanować praktycznie na cały dzień i na miejscu między jedną atrakcją a drugą skorzystać też z usług gastronomicznych.

Zapraszamy także do filmowego spaceru po kolejnym (380-tym w naszym spisie oraz na naszej mapie) uratowanym obiekcie zabytkowym:

Zachęcamy również do lektury artykułu o muzeum z 2009 roku Opinogóra Krasińskich.

Na koniec zamieszczamy mapkę muzeum aby było łatwiej tam trafić: