Zatrzymany w czasie krajobraz polskiej wsi – Uroczysko Zaborek

Dzisiaj pokażemy i napiszemy parę słów o miejscu, w którym jakby zatrzymał się czas, a krajobraz zachwyca formą i kolorem.

Uroczysko Zaborek
Uroczysko Zaborek

Tym miejscem jest położone na obrzeżu Janowa Podlaskiego Uroczysko Zaborek.

Zajrzeliśmy tu tylko na chwilkę, choć to chwilka rozciągnęła się do ponad godziny i w sumie żałujemy, że nie mogliśmy tu spędzić dużo więcej czasu.

Uroczysko to jakby zaadaptowana na cele wypoczynkowe część wsi, w której w bardzo przemyślany sposób połączono współczesne wymogi w zakresie zakwaterowania turystów i walory krajobrazowe siedlisk wiejskich rozrzuconych wśród pól, łąk i lasów.

Uroczysko Zaborek
Uroczysko Zaborek

Spacerując po rozległym terenie chłonęliśmy te niezwykłe dla mieszczuchów widoki, które były szczególnie piękne gdyż poranna słoneczna pogoda po wieczornej burzy i ulewie z poprzedniego dnia dodawała niesamowitych kolorów wszystkim zakątkom.

Uroczysko Zaborek - Bielony Dworek z 1844
Uroczysko Zaborek – Bielony Dworek z 1844

Mapę tego miejsca i szczegółowy opis wszystkich obiektów znajdziecie na stronie uroczyska. My pokażemy je tak jak je zobaczyliśmy porankiem nie tak dawno temu.

Uroczysko Zaborek
Uroczysko Zaborek

Na terenie uroczyska znajdziemy takie budowle jak: Stara Plebania z 1880 roku, Bielony Dworek z 1844,  XIX-wieczny zdesakralizowany Kościółek,  chata szlachty zaściankowej z 1862, Wiatrak „Koźlak”. A Leśniczówka – jest jednym z trzech (obok Starego Spichlerza i Wozowni) oryginalnych budynków znajdujących się na terenie posiadłości przed założeniem pensjonatu.

Uroczysko Zaborek - Leśniczówka
Uroczysko Zaborek – Leśniczówka

Bardzo nam się podobało rozplanowanie położenia poszczególnych budynków w odległości przynajmniej kilkudziesięciu, a częściej kilkuset metrów od innych obiektów. Stawarza to bardzo dobre warunki do niezależnego organizowania wypoczynku lub różnorodnych imprez, które nie zakłócają się wzajemnie.

Uroczysko Zaborek - Stara Plebania
Uroczysko Zaborek – Stara Plebania

Ze starej plebanii dochodzimy do większego zbiornika wodnego ze „stylowym” drewnianym molo:

Uroczysko Zaborek - molo
Uroczysko Zaborek – molo

Zbiornik wodny jest pięknie wtopiony w otoczenie, jednak nam zabrakło trochę szerszego dostępu do wody.

Uroczysko Zaborek - zbiornik wodny
Uroczysko Zaborek – zbiornik wodny

Po drugie stronie Starej Plebanii znajduje się budynek drewnianego kościółka.

Uroczysko Zaborek
Uroczysko Zaborek

A tuż obok uroczy ogród.

Uroczysko Zaborek - ogród
Uroczysko Zaborek – ogród

Z kolei w pobliżu Bielonego Dworku znajduje się chata szlachty zaściankowej z 1862.

Uroczysko Zaborek - chata szlachty zaściankowej z 1862
Uroczysko Zaborek – chata szlachty zaściankowej z 1862

Najlepiej nastrój i charakter tego miejsca oddaje jednak nasz krótki film:

Zachęcamy też do lektury artykułu: „Postawili na turystykę i – nie zawiedli się„. Polecamy szczegółowy opis obiektów Zaborka, którego autorką jest Halina Landecka, dostępny w pliku pdf tutaj.

Inowłódz – zamek uratowany dla turystów i lokalnej społeczności

Kiedy kilka lat temu odwiedziliśmy Inowłódz (fotografie dostępne w naszej galerii tutaj), trwały tam prace rekonstrukcyjne przy ruinach zamku.

Inowłódz'2011
Inowłódz’2011

Docelowa koncepcja nie była wtedy jeszcze zbyt dobrze widoczna. Ale już wtedy postanowiliśmy odwiedzić to miejsce, gdy prace zostaną ukończone.

Tegoroczna wizyta pokazała nam już zrekonstruowane częściowo założenie zamkowe w fazie ukończonej.

Inowłódz'2016
Inowłódz’2016

Bardzo szczegółową historię zamku, także w zakresie rekonstrukcji do obecnego stanu można znaleźć na tej stronie, z której przytoczymy poniżej niektóre dane istotne z punktu widzenia ogromnego wysiłku finansowego, jaki musiała ponieść gmina Inowłódz:

W czwartek, 27 maja 2010 roku, odbyła się XLV, nadzwyczajna sesja Rady Gminy Inowłódz. Radni musieli zdecydować, czy biorą unijne pieniądze na „Rozbudowę, adaptację i częściową rekonstrukcję ruin zamku Kazimierza Wielkiego w Inowłodzu”. Taki też tytuł miał wniosek o dofinansowanie tego projektu, złożonego przez gminę do Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Łódzkiego na lata 2007 – 2013 w ramach priorytetu „Gospodarka, innowacyjność, przedsiębiorczość” i działania „Infrastruktura turystyczno–rekreacyjna”. Wniosek zyskał on pozytywną ocenę i akceptację odpowiednich organów Urzędu Marszałkowskiego w Łodzi, decydujących o podziale unijnych środków. Oznacza to, że na nazwany wyżej cel gmina Inowłódz może otrzymać 5 mln 602 tys. 698 zł. To 75% tzw. Kosztów kwalifikowanych przedsięwzięcia, wynoszących 7 mln 470 tys. 264 zł. Jeśli gmina zdecyduje się sięgnąć po przyznane pieniądze. O tym właśnie musieli zdecydować radni podczas nadzwyczajnej sesji.

Decyzja to wcale nie taka łatwa i prosta, bo wzięcie tych pieniędzy jest równoznaczne z wyasygnowaniem tzw. wkładu własnego. Trzeba na to wziąć kredyt. Jak wynika z przedstawionej symulacji, na 15 lat. Z odsetkami wyjdzie to 3 mln 37 tys. 440 zł. Przez 15 lat przyjdzie płacić z tego tytułu ok. 200 tys. zł rocznie. Czy obarczyć następców (zbliżał się koniec kadencji Rady) takim balastem? Czy przedsięwzięcie ostatecznie gminie się opłaci? Czy koszty utrzymania powstałego w wyniku tej nietypowej inwestycji obiektu będą w przyszłości do udźwignięcia?

Inowłódz'2016
Inowłódz’2016

To co zrobiono zasługuje naszym zdaniem na ogromne uznanie. Z ogromną przyjemnością poznawaliśmy coraz to nowe pomieszczenia zamkowe przeznaczone na działalność kulturalną czy też na spotkania lokalnej (i nie tylko) społeczności.

Inowłódz'2016
Inowłódz’2016

Warto zacytować bardzo ciekawe założenia do rekonstrukcji:

Doprowadzenie ruin do stanu używalności nie przewiduje kompletnej rekonstrukcji twierdzy. Stosownie do zamierzeń gospodarzy gminy, popieranych przez władze konserwatorskie, utrwalone ruiny, po częściowej rekonstrukcji wybranych odcinków muru oraz po pracach adaptacyjnych i konserwatorskich, mają spełniać funkcje edukacyjne i turystyczne. Odbudowana wieża zamkowa będzie wykorzystana jako miejsce widokowe i miejsce stałej ekspozycji historii zamku. Atrakcją turystyczną i przedmiotem ekspozycji winny stać się ruiny zamku, ukształtowane i zaaranżowane w sposób pozwalający odczytać charakter i formy dawnego założenia obronnego. Projekt dotyczy też zagospodarowania terenu wokół zamku, w sposób przybliżający charakter dawnych urządzeń obronnych, jak fosa, most nad nią i system obronny strefy bramy zamkowej.

W pomieszczeniach możliwych do odzyskania w najlepiej zachowanej strefie przyziemia oraz w zachowanych gabarytach ścian wysokiego parteru umiejscowione zostały funkcje związane z obsługą turystyki oraz z funkcjonowaniem Gminnego Ośrodka Kultury. Zapewni to możliwość całorocznego użytkowania obiektu i odpowiednią, efektywną ochronę zabytkowej struktury.

W adaptowanych wnętrzach, oprócz wspomnianej ekspozycji dziejów zamku zlokalizowano pomieszczenia biblioteki gminnej z czytelnią o łącznej powierzchni 109,7 m kw., punktu informacji turystycznej o powierzchni 37,6 m kw., gminnego klubu – świetlicy z małą salą odczytowo – widowiskową o powierzchni 72,8 m. kw., sale gier świetlicowych o łącznej powierzchni 107,2 m kw. Uwzględniono też oczywiście w projekcie pomieszczenia gospodarcze, toalety, szatnie, niezbędne pomieszczenia techniczne. Całkowita uzyskana powierzchnia użytkowa w przyziemiu, na parterze i w wieży, tarasów, to 843,6 m. kw.„.

Inowłódz'2016
Inowłódz’2016

Skrótowe informacje o zamku i jego odbudowie przedstawia tablica informacyjna przy wejściu na teren zamkowy.

Inowłódz'2016
Inowłódz’2016

Ilość i jakość prac to bardzo dobra prognoza dla wzrostu zainteresowania tym miejscem, choć jak podaje np. Wikipedia, a pewnie wielu czytających ten tekst o tym już zapomniało:

Inowłódz i okolice służyły jako plener dla polskich filmów i seriali, m.in.:

Inowłódz'2016
Inowłódz’2016

Zabytki Inowłodza to także:

Warto też je odwiedzić – na zdjęciach poniżej Kościół św. Idziego:

Kościół św. Idziego jest dobrze widoczny z zamkowej wieży, a z kolei zamek jest dość dobrze widoczny z kościelnego wzgórza, co dodatkowo zachęca do odwiedzenia obu tych miejsc.

ruiny zamku Kazimierza Wielkiego
ruiny zamku Kazimierza Wielkiego

Z wieży zamkowej widać też dość dobrze synagogę w Inowłodzu:

Synagoga w Inowłodzu
Synagoga w Inowłodzu

w której obecnie znajduje się sklep:

Synagoga w Inowłodzu
Synagoga w Inowłodzu

Działania udostępniające zamek zmaterializowały też bardzo potrzebny parking dla turystów, na którym nie zabrakło toalety.

Zachęcamy wszystkich do odwiedzin tego bardzo interesującego miejsca, gdyż jest ono bardzo przyjazne dla turystów – na zamek wchodzimy bez biletów, jeśli tylko w danym dniu nie ma jakiegoś wyjątkowego święta i brama nie jest zamknięta.

Zapraszamy na nasz tegoroczny film z Inowłodza:


A chcącym zobaczyć wnętrza Kościoła św. Idziego polecamy nasz  film z roku 2011:

Uratowana perła regionu – Pałac Cieleśnica

Kiedy w 2002 roku byliśmy w Cieleśnicy, patrząc na opuszczony obiekt mieliśmy nadzieję, że to piękne miejsce kiedyś zostanie mimo wszystko uratowane.

Cieleśnica'2002
Cieleśnica’2002

Pałac wymagał pilnych prac remontowych.

Cieleśnica'2002
Cieleśnica’2002

Gdy w lutym’2016 pałac został zgłoszony do naszego konkursu i zobaczyliśmy zdjęcia aktualnego stanu postanowiliśmy, że w najbliższym możliwym czasie postaramy się go odwiedzić ponownie.

Poniżej certyfikat uznania jaki pałac uzyskał w tym konkursie.

Trzydziesty piąty certyfikat - Pałac Cieleśnica - http://cielesnica.com
Trzydziesty piąty certyfikat – Pałac Cieleśnica – http://cielesnica.com

Mapa obszaru, na którym znajduje się pałac poniżej:

Kilka dni temu udało nam się dotrzeć do Cieleśnicy i to co zobaczyliśmy na miejscu wywarło na nas bardzo pozytywne wrażenie.

Cieleśnica'2016
Cieleśnica’2016

Historię obiektu można znaleźć na stronie pałacu – my zacytujemy z niej krótki fragment dziejów powojennych:

We wrześniu 1939 majątek cieleśnicki zajęły wojska radzieckie, a następnie niemieckie. Ród Różyczka de Rosenwerth zamieszkiwał pałac do 1945 roku, później dobra cieleśnickie przeszły na własność Skarbu Państwa Polskiego. W latach 1946-1950 w pałacu funkcjonował Dom Pracy Twórczej. W latach 60 XX wieku pałac stał się własnością Państwowego Gospodarstwa Rolnego w Cieleśnicy i mieściła się tu sala kinowa, klubokawiarnia i ośrodek zdrowia.

W 2009 roku pałac nabyli obecni właściciele i rozpoczęli projekt adaptacji zespołu pałacowo-parkowego Cieleśnica na obiekt hotelarsko-gastronomiczny o wysokim standardzie.

Latem 2013 roku obiekt został otwarty dla klientów i turystów.”.

Poniżej także zdjęcie z opisem historii pałacu:

Cieleśnica - historia pałacu
Cieleśnica – historia pałacu

Zwiedzając obiekt byliśmy pod bardzo dużym wrażeniem jak drobiazgowo nowi właściciele podeszli do przywrócenia pałacu i jego otoczenia do dawnej świetności.

Cieleśnica'2016
Cieleśnica’2016

Przypałacowy park i zbiornik wodny zachęca do wypoczynku na świeżym powietrzu w pięknym otoczeniu zieleni.

Cieleśnica'2016
Cieleśnica’2016

Znakomitym pomyłem jest rozstawienie ławek i leżaków, nie mówiąc o hamaku, w wielu miejscach parku.

Cieleśnica'2016
Cieleśnica’2016

Perfekcyjne wnętrza możemy podziwiać np. podczas posiłków.

W tym miejscu zacytujemy fragment idei powstania i działania tego miejsca ze strony pałacu: „Pałac Cieleśnica kieruje swoją ofertę do indywidualnych turystów ceniących piękno nadbużańskiej przyrody, jak również do klientów biznesowych oczekujących najwyższego standardu usług. Odwiedzającym, pałac zapewnia luksusowy wypoczynek w kameralnej atmosferze i pięknym otoczeniu przyrody.

Umiejscowienie obiektu wśród stawów, łąk i lasów gwarantuje pełen relaks w oddaleniu od miejskiego gwaru. Entuzjaści aktywnego wypoczynku mogą więc liczyć na urokliwe spacery, ścieżki do nart biegowych i Nordic Walking oraz atrakcyjne trasy rowerowe. Położenie hotelu służy także skorzystaniu z wielu atrakcji okolicy takich jak słynna stadnina Koni w Janowie Podlaskim czy Park Krajobrazowy Podlaski Przełom Bugu.

oraz „Naszym marzeniem jest nie tylko stworzenie miejsca wypoczynkowego, ale również troska o rozwój regionu i nawiązanie do bogatej przeszłości kulturalnej tego miejsca. Pierwszym tego przejawem jest promowanie lokalnego rzemiosła oraz rozpoczęcie własnej produkcji rękodzielniczej. Planujemy organizację różnorodnych warsztatów i szkoleń w wielu dziedzinach rzemiosła, również tych niespotykanych bądź charakterystycznych jedynie dla naszego regionu. Inne plany na przyszłość to szeroko pojęte promowanie kultury – projekcje filmowe, kolekcjonowanie antyków i zbiorów bibliotecznych, organizowanie czasowych wystaw sztuki i koncertów.

Dodatkową atrakcją kulinarną są  wyroby Manufaktury Cieleśnica – poniżej na zdjęciu prezentacja w jednym z pomieszczeń pałacu:

wyroby Manufaktury Cieleśnica
wyroby Manufaktury Cieleśnica

Cytat ze strony manufaktury: „Dlaczego powstała Manufaktura Cieleśnica? Ponieważ jesteśmy dumni z naszej tradycji i  zdrowia płynącego z naturalnych polskich produktów. Wartością Manufaktury są receptury na przetwory domowe. Naszą misją jest dzielenie się pasją do smacznego i zdrowego życia!

Dla nas także bardzo ciekawym pomysłem okazały się leżące równolegle do obszaru pałacowego ogrody, w których oprócz pięknie kwitnących różnorodnych roślin ozdobnych uprawiane są także warzywa i owoce używane do posiłków z pałacowej kuchni.

Cieleśnica'2016
Cieleśnica’2016

W ogrodach przewidziano także miejsce do wypoczynku na słońcu lub w cieniu, co naszym zdaniem jest znakomitym pomysłem.

Cieleśnica'2016
Cieleśnica’2016

Tak przemyślany sposób na wypoczynek zachęca do skorzystania z bogatej oferty Pałacu Cieleśnica. My także byliśmy oczarowani wszelkimi zakątkami obiektu, bo oprócz powyższych walorów to także uczta dla oczu i obiektywu.

Cieleśnica'2016
Cieleśnica’2016

Zachęcamy więc Państwa do odwiedzin tego pięknego i zadbanego miejsca, które jest także znakomitą bazą do zwiedzenia północno-wschodniej części województwa lubelskiego.

Cieleśnica'2016
Cieleśnica’2016

Zachęcamy także do obejrzenia (na pełnym ekranie) naszego filmu z Cieleśnicy:

Chłodne atrakcje na upalne dni – Konewka i Jeleń

Tytuł tego wpisu może wydawać się trochę dziwny, ale historyczne atrakcje z miejscowości Konewka i Jeleń potrafią dać solidną dawkę rzeczywistego chłodu, szczególnie w upalne dni.

Schron kolejowy w Konewce
Schron kolejowy w Konewce

Warto poznać historię obu miejsc, choć tylko jedno z nich jest obecnie formalnie udostępnione do zwiedzania i  w miarę bezpieczne. Drugie czeka na zajęcie się nim i jest dość zaniedbane, a także niebezpieczne ze względu na brak oświetlenia i wystające elementy konstrukcyjne.
Ze strony Bunkier w Konewce zacytujemy dla zachęty fragment historii tych miejsc: „Budowa schronów w Konewce i Jeleniu była następstwem utworzenia w końcu 1939 r. w Spale siedziby ważnego niemieckiego ośrodka dowodzenia Ober-Ost. Oberbefehlhaber der Ost – czyli Dowództwo Wojskowe na Wschodzie obejmowało swoim zasięgiem wschodnie tereny okupowanej Polski (Generalnego Gubernatorstwa) i tereny Prus wschodnich graniczące ziemiami zajętymi przez Związek Radziecki.
Przewidując wybuch konfliktu zbrojnego ze stalinowską Rosją Hitler polecił budowę umocnionych centrów dowodzenia, z których niemieccy dowódcy bezpiecznie mogli by dowodzić rozwinięciem operacji wojskowych na wschodzie. W Spale postanowiono ulokować dowództwo Grupy Armii Środek. Przedsięwzięciu nadano kryptonim „Anlage Mitte” (Obszar Środek). Dwa pozostałe ośrodki powstały: w Prusach Wschodnich – Anlage Nord (późniejsza kwatera główna Hitlera Wolfschanze oraz kilka innych kwater w okolicy) i na Podkarpaciu – Anlage Süd w Strzyżowie i Stępinie.
Miejsca do budowy ufortyfikowanych stanowisk dowodzenia wytyczono we wsiach Konewka i Jeleń, w początkach 1940 r. W Tomaszowie i Białobrzegach powstały pierwsze obozy dla robotników Organizacji Todta (OT), oddziałów Służby Pracy RAD. Przybyło ok. 3000 robotników z różnych rejonów Niemiec i Austrii, oraz koło 1500 Włochów„.

Schron kolejowy w Konewce
Schron kolejowy w Konewce

Kilka danych technicznych tych budowli znajdziemy w Wikipedii: „Kompleks schronów w Konewce składał się ze schronu kolejowego o długości około 385 m, dwóch schronów bojowych i najprawdopodobniej schronów technicznych podobnie jak w bliźniaczym zespole schronów znajdującym się obok wsi Jeleń. Kompleks od strony zewnętrznej otoczony był płotem z siatki drucianej i najprawdopodobniej od strony wewnętrznej zasiekami z drutu kolczastego. Budowę kompleksu realizowała Organizacja Todt w okresie od kwietnia do października 1940 r. Mniejsze obiekty realizowane były według standardowych planów Organizacji Todt jak np. Wilczym Szańcu, czy kwatery (OKH) w Mamerkach.

Schron kolejowy w Konewce jest dłuższy o 50 m od schronu w Jeleniu i w przeciwieństwie do niego jest na całej długości prosty (część obiektu w Jeleniu leży w łuku). Przekrój schronu od strony zewnętrznej ma szerokość przy podstawie 15 m i wysokość 9 m. Wnętrze tunelu przechodzącego przez schron ma wysokość 6 m. Przez środek tunelu biegł tor kolejowy z peronami (rampami) po bokach.

Obecnie schrony porosły mchem, a okoliczni mieszkańcy porozkradali niektóre części metalowe, razem z szynami. Co roku w październiku odbywa się tam zlot pojazdów militarnych. Kilka lat temu oba schrony zostały wydzierżawione od Lasów Państwowych przez Juliusza Szymańskiego. Obecnie w Konewce mieści się prywatna wystawa militariów, a schron wraz z obiektami towarzyszącymi został udostępniony do zwiedzania.„.

Schron kolejowy w Jeleniu
Schron kolejowy w Jeleniu

W bezpośrednim sąsiedztwie schronów kolejowych znajdują się inne bunkry techniczne. Poniżej tego rodzaju budowle z Jelenia:

Bunkry w Jeleniu
Bunkry w Jeleniu

Powojenne losy tych miejsc opisano na cytowanej już stronie: „W styczniu 1945 roku Niemcy bez walki opuścili Konewkę. Schron zaminowano wykorzystując do tego celu tutaj zmagazynowane bomby. Obiektów jednak nie wysadzono, nie zdążono też wywieźć pozostałego tu wyposażenia, a 18 stycznia nieliczna załoga uciekła przed zbliżającymi się od strony Królowej Woli oddziałami 61 Korpusu Piechoty Armii Czerwonej,
Usuwanie leżących w schronie bomb i amunicji polscy saperzy rozpoczęli wiosną 1945 r., a w 1946 r. zdemontowano wyposażenie schronów technicznych, wywożąc je do odbudowywanych fabryk Na początku lat 50-tych schron w Konewce wykorzystywano jako magazyn „Centrali Rybnej”. Około 1954 r. zdemontowano również dwie pary pancernych wrót do schronu, zastępując je drewnianymi drzwiami. Od lat siedemdziesiątych do końca wieku schronami w Konewce dysponowało wojsko.
W Jeleniu podobnie jak w Konewce były magazyny „Centrali Rybnej”. Zlikwidowano je w dopiero w 1990 r„.

Schron kolejowy w Jeleniu
Schron kolejowy w Jeleniu

Polecamy te miejsca przede wszystkim ze względu na ich ciekawą historię, ale także ze względu na malowniczość ich położenia i walory „chłodzące” – wewnątrz bunkrów temperatura nawet w upalne dni utrzymuje się latem poniżej 16 stopni Celsjusza, a zimą ok. 4 stopni. Dłuższy spacer wymaga więc jakiegoś cieplejszego okrycia. Poniżej drugi koniec schronu z Konewki:

Schron kolejowy w Konewce
Schron kolejowy w Konewce

Konewka to świetne miejsce nawet na dłuższy spacer czy imprezę plenerową – zadbano tu o turystów pod wieloma względami. Jeleń ciągle czeka na uporządkowanie i działania ochronne.  Trafienie do bunkra w Jeleniu jest w sumie proste, ale dla pewności poniżej mapa:

Po zjeździe z drogi 713 należy skręcić w prawo w pierwszą nieoznakowaną drogę asfaltową.

Trafienie do Konewki jest o wiele łatwiejsze, gdyż prowadzą do niej odpowiednie drogowskazy – szczególnie ze Spały.

Zachęcamy także do obejrzenia naszego filmu z obu tych miejsc: