Zagrożony Pomnik Historii – Zamek, park i stara zabudowa miejska w Kórniku-Bninie

Z ogromnym zdziwieniem, czy wręcz przerażeniem przeczytaliśmy dzisiaj kilka artykułów dotyczących zabytku uznanego za Pomnik Historii – Zamku, parku i starej zabudowy miejskiej w Kórniku-Bninie niedaleko Poznania.

Kórnik'2010
Kórnik’2010

Tytuł: „Autostradą przez Wawel. Możliwe? Tak. Na razie przez Kórnik” jest na tyle zaskakujący, że koniecznie trzeba ten artykuł przeczytać dokładnie aby stwierdzić jak nasze prawo może dać potencjalnym „chętnym” narzędzie do niszczenia nawet pomników historii i ich bezpośredniego otoczenia.

Krótki cytat z powyższego artykułu wyjaśni istotę sprawy: „Wyobraźmy sobie, że wbrew konserwatorowi miejskiemu i wbrew dyrekcji Zamku Królewskiego na Wawelu – spychacze wjeżdżają na Wawel i robią co chcą. Na przykład deptak, albo autostradę, albo pływalnię publiczną. I że to jest legalne, bo „specustawa autostradowa” sprzed lat kilku nie daje możliwości odwołania od administracyjnej decyzji starosty o wywłaszczeniu dowolnego podmiotu prawnego w celu przeprowadzenia publicznej drogi (jakiejkolwiek, nie tylko autostrady – tu wystarczy dowolny pretekst!). Dodam, że urząd konserwatorski nie ma tu prawa weta nawet w przypadku obiektów szczególnie chronionych.

I otóż tak właśnie za dwie chwilę (a to oznacza, kto wie, zaledwie kilka dni) może się stać z małym wielkopolskim „Wawelem” – zespołem rezydencjonalnym w Kórniku pod Poznaniem.

Miasteczko Kórnik jest tym dla Poznania, czym Wilanów dla Warszawy, prawie tym samym czym dla Krakowa Wawel, a na pewno więcej – niż dla Krakowa Niepołomice czy Pieskowa Skała. Dla polskiego świata naukowego jest zaś tym niemalże, czym Ossolineum. Zamek Kórnicki nie tylko posiada historyczne, nie zniszczone przez komunę wnętrza, a w nich nierozproszone zbiory sztuki, ale i jedną z najcenniejszych Bibliotek w Polsce, do której pielgrzymują naukowcy z całego kraju. Otacza go niezmieniony pod względem obszaru romantyczny park, stykający się z rynkiem (dziś: Plac Niepodległości), którego południowa pierzeja, rząd czterech kamieniczek, należała i należy do założenia zamkowego. Przy rynku stoi stary gotycki (przebudowywany w XVIII i XIX wieku) kościół – dawna kolegiata.

Cały ten zespół, według wytyczonych precyzyjnie granic, uznany został rozporządzeniem Prezydenta RP z 2011 roku za Pomnik Historii, co nadaje mu najwyższą z możliwych rangę w klasyfikacji obiektów zabytkowych na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. Obok tego zespołu istnieją dwa cudowne (jeszcze) małe miasteczka: Kórnik i Bnin, rozdzielone wspomnianym zamkiem i parkiem.

Kórnik'2010
Kórnik’2010

Zachęcamy więc do lektury kolejnego artykułu „Zamek w Kórniku pod Poznaniem zagrożony. Co się stanie z wielkopolskim „Wawelem”? PODPISZ PROTEST” i podpisania protestu dostępnego już na stronie: http://www.citizengo.org/pl/signit/15113/view:

Unikatowemu zespołowi Zamku, parku i starej zabudowy miejskiej w Kórniku-Bninie grożą nieodwracalne zmiany, mimo że zespół ten uznany został przez Prezydenta RP za Pomnik Historii – a więc otrzymał najwyższą z możliwych w Polsce klasyfikację w hierarchii obiektów zabytkowych.

Wady prawne obecnej ustawy uniemożliwiają skuteczną ochronę Pomnika Historii przez służby konserwatorskie. Okazuje się bowiem, że korzystając z tzw. potocznie „ustawy autostradowej” można w Polsce zniszczyć każdy zabytek.

Dlatego odwołujemy się do autorytetu najwyższych władz państwowych i samorządowych, a zarazem do opinii publicznej, jak i do wszystkich mających na sercu zachowanie narodowego dziedzictwa o podjęcie działań skutkujących zaniechaniem planowanych prac w obszarze chronionym w granicach Pomnika Historii w Kórniku, a jednocześnie o szybkie podjęcie inicjatywy ustawodawczej w celu naprawienia istniejących błędów i niedostatków obowiązującego prawa.

Ten dramatyczny apel wystosowujemy w Wigilię Bożego Narodzenia, ponieważ procedura zezwalająca na ingerencję w zabytek uruchomiona została w ten sposób, że informacje o niej dotarły do nas (drogą nieoficjalną) dopiero tuż przed świętami, a decyzje administracyjne (nieodwracalne według prawa!) mogłyby teoretycznie zapaść nawet tuż przed Nowym Rokiem.

Aktualizacja 26.12.2014 19:09 – W ciągu kilku godzin petycję podpisało już ponad 500 osób:

W ciągu kilku godzin petycję podpisało już ponad 500 osób:
W ciągu kilku godzin petycję podpisało już ponad 500 osób:

Zachęcamy też do wysłania poparcia dla postulatów wyrażonych w piśmie Dyrektora Biblioteki Kórnickiej PAN do Prezydenta RP i wielu innych instytucji, równolegle na dwa adresy mailowe:
sekretariat@ptpn.poznan.pl oraz kpan@bkpan.poznan.pl.
Wystarczy krótkie oświadczenie: „Wyrażam solidarność z LISTEM OTWARTYM W OBRONIE POMNIKA HISTORII – ZESPOŁU ZAMKU I KOLEGIATY W KÓRNIKU– wystosowanym przez Przewodniczącego Komisji Historii Sztuki PTPN w dniu 24 grudnia 2014.”

Kórnik"2010
Kórnik”2010

Aktualizacja 27.12.2014 – w artykule: „Zbudują nową drogę. Przez Pomnik Historii?” czytamy m.in. „Nowa droga bez zgody
Projekt przewiduje wyłączenie rynku z ruchu drogowego i poprowadzenie tam deptaków. Ruch drogowy ma zostać wprowadzony na obrzeża rynku, tuż za kamienice południowej pierzei należące do zespołu zamkowego. Nowy trakt ma prowadzić pomiędzy zamkiem a Rynkiem, łącząc ulice Średzką i Zamkową.
Nie informując władz Biblioteki Kórnickiej PAN, wszczęto już procedurę wywłaszczenia terenu pod drogę. Jesienią wytyczono też trakt pieszy, kończący się na razie na ścianie zabytkowej kamieniczki, która wedle zamiarów włodarzy miasta ma zostać zburzona.

My w pełni popieramy treści zawarte w piśmie/liście otwartym  Dyrektora Biblioteki Kórnickiej PAN, jednak dodatkowo zwracamy uwagę na fakt, że problematyka ochrony dziedzictwa kulturowego w Polsce, a zabytków w szczególności, wymaga pilnych uregulowań i rozwiązań systemowych gwarantujących zabytkom w bardzo wielu wypadkach w ogóle przetrwanie. Wypracowanie spójnych zasad zarządzania i  rozdziału środków finansowych na ochronę zabytków, ale przede wszystkim stworzenie koncepcji docelowych funkcji wielu obiektów zabytkowych i możliwości ich późniejszego samofinansowania to zagadnienia nie mogące dłużej czekać.  Konieczność dostosowania polskiego prawa tak aby przypadki takie jak zagrożenie dla Kórnika nie były w ogóle możliwe to także zadanie wymagające niezwłocznego podjęcia i rozwiązania.

Czy rok 2015 będzie można uznać dla zabytków w Kórniku, ale też dla wielu zabytków w całej Polsce pilnie wypatrujących jakiejkolwiek pomocy, rokiem pomyślnym? Zobaczymy… Pewnym optymizmem nastraja fakt, że kiedy aktualizujemy ten wpis petycję podpisało już (a to dopiero drugi dzień akcji) 1595 osób. Zabytki i rola jaką odgrywają we współczesnym społeczeństwie docierają więc systematycznie do coraz większej ilości osób.

Zamek w Kórniku
Zamek w Kórniku

Aktualizacja 29.12.2014 – na stronie: „autostradą w Zamek cd.: jeszcze o „wielkopolskim Wawelu”” Pan Jacek Kowalski dodał dodatkowe wyjaśnienia, skąd tylko jeden cytat: „Kompleks zamku, parku i kościoła w Kórniku (do tego kompleksu należy także południowa pierzeja rynku, czyli Placu Niepodległości) zyskał w 2012 roku status Pomnika Historii – z precyzyjnie wytyczonymi granicami. Te granice oznaczają teren szczególnie chroniony, pod specjalna pieczą konserwatorską.

Niezależnie od tego, granice zespołu Zamku i Parku są też granicami gruntu należącego do Polskiej Akademii Nauk, w zarządzie trzech instytutów PAN; tym fragmentem, o który nam tutaj chodzi, gospodarzy Biblioteka Kórnicka PAN.

Ponadto niezależnie od tego, czy poszczególne budynki stojące przy rynku Kórnickim (Placu Niepodległości), zostały wpisane do rejestru zabytków, czy też nie (a stoją tutaj i zabytkowe, i niezabytkowe), chroniony jest układ urbanistyczny i generalny charakter zabudowy, a zatem gabaryty budynków, linia pierzei etc.

A warto i trzeba przeczytać całość powyższego tekstu.

Aktualnie (29.12.2014 godzina 16:12) pod petycją podpisały się już 3103 osoby.

Dzisiaj na stronie UM Kórnik pojawiła się: „Informacja w związku z doniesieniami prasowymi – „Budowa drogi przez tereny Polskiej Akademii Nauk”„, według której wszystko było konsultowane i otrzymało pozytywne opinie, fragment poniżej:

W związku z doniesieniami prasowymi na temat działań Urzędu Miejskiego w Kórniku w zakresie przeprowadzenia inwestycji komunikacyjnych w obrębie nieruchomości zarządzanych przez Polską Akademie Nauk informujemy, że koncepcja, której dotyczą te działania była wielokrotnie konsultowana zarówno z władzami Polskiej Akademii Nauk w Warszawie, wszystkimi dyrektorami placówek PAN w Kórniku, władzami Fundacji Zakłady Kórnickie oraz urzędami konserwatorskimi na szczeblu powiatowym i wojewódzkim.

Jednocześnie należy podkreślić, że starania o pozwolenie na budowę procedurą tzw. „specustawy” dotyczą bezpiecznego dojścia do zamku oraz kilkudziesięciometrowego odcinka drogi biegnącej przez teren obok miejsca sprzedaży roślin. Jeśli chodzi o budowę drogi to przebiegać ma ona przez teren w większości niezabudowany (jedynym istotnym budynkiem leżącym na terenie potencjalnego przebiegu drogi jest przestarzała trafostacja). W ramach projektu ma być przebudowana między innymi instalacja wodociągowa dla zamku i inne media.

Kórnik'2010
Kórnik’2010

Aktualizacja 30.12.2014 – warto przeczytać kolejny artykuł „UMiG Kórnik: konserwator pozwala. Konserwator: nie pozwalam„, z którego zacytujemy optymistyczną wiadomość z ostatniej chwili:
Z OSTATNIEJ CHWILI – WAŻNA WIADOMOŚĆ
Szanowni Państwo!
Przed chwilą skontaktował się z nami Sz. Pan Jan Grabkowski, Starosta Powiatu Poznańskiego, zaniepokojony naszym pismem odnośnie planowanej przez Urząd Miasta Kórnika drogi, która miałaby przebiegać przez teren Pomnika Historii. Powiadomił nas, że zapoznał się z dokumentami dotyczącymi tej sprawy, znajdującymi się w biurze Powiatowego Konserwatora Zabytków. Jednocześnie, konstatując, że opinie konserwatorskie są w tej kwestii negatywne, oświadczył, że nie podejmie żadnej decyzji z nimi niezgodnej. Zarazem zapewnił o swojej trosce i sentymecie względem Pomnika Historii w Kórniku – której zresztą , o czym wiemy, wielokrotnie dawał wyraz m.in. przeznaczając środki na konserwację ważnych obiektów znajdujących się w zbiorach Biblioteki Kórnickiej PAN.
Jacek Kowalski
Przewodniczący Komisji Historii Sztuki Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół nauk

Czy to jest już koniec sprawy i problemów Kórnika? – oby tak. Wszystkim, którzy podpisali petycję (a na ten moment jest ich ponad 4360) po przeczytaniu powyższych wiadomości serdecznie dziękujemy i zachęcamy do aktywności na rzecz obiektów zabytkowych w przyszłości. Postawy władz Kórnika nie będziemy komentować – każdy może to zrobić samodzielnie po zapoznaniu się z wszystkimi dostępnymi materiałami na ten temat. Cieszy nas powoli ale konsekwentnie wzrastająca  aktywność społeczeństwa w obronie naszego wspólnego dziedzictwa. Pomniki historii, czy szerzej zabytki to nie tylko te często zaniedbane i nawet rozpadające się budynki, które mniej świadomym mieszkańcom naszego kraju często nawet przeszkadzają w dochodzeniu do zwykłej wygody parkowania czy spacerowania. To istotna cząstka naszej samoświadomości i odczuwania historii jako ważnej sfery naszego aktualnego życia.

Aktualizacja 31.12.2014 – dzisiaj opublikowany został artykuł: „„specustawą w Pomnik Historii”: KALENDARIUM AFERY KÓRNICKIEJ”  – warto spokojnie przejrzeć zestawienie faktów w tej sprawie.

Z naszej wycieczki w roku 2010 Kórnik na filmie:

Wycieczkowe kalendarze na rok 2015

Od kilku lat tworzymy nasze wycieczkowe kalendarze na rok następny mając nadzieję, że zachęcą one Państwa do zaplanowania i odbycia wycieczki choćby do jednego z pokazywanych na nich miejsc.

Jeśli ktoś nie nabył jeszcze kalendarza na rok 2015 to zachęcamy do wycieczki po Polsce wraz z naszym kalendarzem. Kalendarze są oczywiście do wydrukowania na własnej drukarce.

Poniżej Kraków – Wawel. Tutaj jest link do pobrania.

Kraków - Wawel
Kraków – Wawel

Następne miejsce to Radonie. Tutaj jest link do pobrania.

Radonie
Radonie

Kolejny kalendarz pokazuje Kwiatoń. Tutaj jest link do pobrania.

Kwiatoń
Kwiatoń

Następne miejsce to zamek w Szymbarku. Tutaj jest link do pobrania.

Szymbark
Szymbark

Kolejny kalendarz pokazuje Frombork. Tutaj jest link do pobrania.

Frombork
Frombork

Następne miejsce to Pałac Ossolińskich w Sterdyni. Tutaj jest link do pobrania.

Pałac Ossolińskich w Sterdyni
Pałac Ossolińskich w Sterdyni

Kolejny kalendarz pokazuje Wilanów. Tutaj jest link do pobrania.

Wilanów
Wilanów

Kolejny kalendarz przedstawia Muszynę. Tutaj jest link do pobrania.

Muszyna
Muszyna

Następne miejsce to Tarnów. Tutaj jest link do pobrania.

Tarnów
Tarnów

Kolejnym miejscem jest Nałęczów. Tutaj jest link do pobrania.

Nałęczów
Nałęczów

W kolejnym kalendarzu pokazaliśmy Krynicę-Zdrój. Tutaj jest link do pobrania.

Krynica-Zdrój
Krynica-Zdrój

I ostatnie miejsce to Zdunowo. Tutaj jest link do pobrania.

Zdunowo
Zdunowo

Wycieczkowe streszczenie roku 2014

Zapraszamy do obejrzenia naszego wycieczkowego streszczenia z wycieczek po Polsce w roku 2014.

Zapraszamy także na film:

Uratowane zabytki dając przykład dają nadzieję

Kończy się drugi rok kalendarzowy funkcjonowania naszej facebookowej strony „Uratowane obiekty zabytkowe w Polsce„. Pisząc „naszej” mamy jedynie na myśli fakt, że na początku 2013 roku utworzyliśmy tę stronę i jesteśmy jej administratorami, bo strona ta ma służyć przede wszystkim społeczności zainteresowanej zabytkami w Polsce, poznawaniu obiektów zabytkowych i ich popularyzacji. A co w naszej ocenie jest też bardzo ważne, to Fani obiektów zabytkowych swoimi głosami w organizowanych konkursach na certyfikaty uznania mogą tu docenić i ocenić wysiłek wszystkich, którzy ratując zabytki poświęcili im dużą część swojego życia i to zarówno w wymiarze czasowym jak i materialnym.

Kiedy piszemy ten wpis w społeczności jest już 3450 osób, jeśli przyjąć, że kliknięcie „Lubię to” jest pewnym wyrazem wspierającym ideę istnienia tej strony i wspólnego zainteresowania losem zabytków na terenie naszego kraju.

W roku 2014 w konkursie „Doceniony przez społeczność Uratowanych obiektów zabytkowych w Polsce” wzięło udział kilkanaście kolejnych obiektów, a 10 z nich otrzymało Certyfikaty uznania zdobywając więcej niż wymagane 100 głosów.

Wykaz wszystkich certyfikatów dostępy jest zarówno na stronie konkursu, jak też na naszej blogowej stronie „Uratowane zabytki„. Na stronie tej dostępny jest też aktualizowany na bieżąco plik z zebranymi linkami do stron www uratowanych obiektów zabytkowych w Polsce.

Aktualne zestawienie wszystkich dotychczasowych konkursów zakończonych przyznaniem „Certyfikatu doceniony przez społeczność Uratowanych obiekty zabytkowe w Polsce” przedstawia poniższa grafika.

Aktualne zestawienie wszystkich dotychczasowych konkursów
Aktualne zestawienie wszystkich dotychczasowych konkursów

Poniżej kilka zdjęć obiektów uratowanych, które odwiedziliśmy w tym roku.

Zdunowo
Zdunowo

Kaputy
Kaputy

Radonie'2014
Radonie

Patrząc jak dynamicznie powiększa się krąg osób zainteresowanych losem zabytków w Polsce mamy nadzieję, że tak jak obiekty startujące w naszym konkursie także obiekty do tej pory nie mające swego troskliwego właściciela znajdą w najbliższym czasie docelowych opiekunów, a ci szybko podniosą je z ruiny i dadzą im szansę na dalsze istnienie ku pożytkowi zarówno nowych nabywców jaki i społeczeństwa. Zachęcamy więc menadżerów uratowanych obiektów zabytkowych w Polsce do wskazywania nam i wszystkim Fanom zabytków linków do stron internetowych i udziału w konkursie „Doceniony przez społeczność Uratowanych obiektów zabytkowych w Polsce„, gdzie możecie Państwo zaprezentować obiekt, jego historię odbudowy/remontu, jego obecne funkcje, wygląd i aktualną ofertę.

I kilka kolejnych zdjęć uratowanych obiektów.

Pałac Ossolińskich w Sterdyni
Pałac Ossolińskich w Sterdyni

Konary'2014
Konary

Pozorty'2014
Pozorty

Warto przy tej okazji zerknąć na udostępnioną przez Narodowy Instytut Dziedzictwa  mapę zabytków w Polsce na stronie: http://www.mapy.zabytek.gov.pl/nid/ – jej opis i próbę recenzji znajdziemy na innej stronie „Wszystkie polskie zabytki na jednej internetowej mapie„. Jest to jeszcze tzw. wersja „beta” mapy, więc zapewne niedługo będzie ona wzbogacona o dodatkowe informacje czy też mamy nadzieję zdjęcia obiektów, bo tych ostatnich chyba nie ma, albo ich nie potrafimy na tej mapie dostrzec, a szkoda bo zdjęcie obiektu to istotne ułatwienie i zachęta dla turystów.

Wszystkim Fanom obiektów zabytkowych w Polsce życzymy wielu kolejnych uratowanych obiektów, które będzie nam dane w nadchodzącym roku i sezonie turystycznym zobaczyć. Właścicielom i menadżerom zabytków życzymy zaś dostępu do większej puli dotacji, ale także aby omijały ich pożary, powodzie czy inne losowe przypadki, o których ostatnio było głośno – choćby pożar w Kliczkowie czy Książu, nie mówiąc już o takich aktach głupoty i wandalizmu jak podpalenie 900-letniego dębu.

Uratowane obiekty zabytkowe w Polsce
Uratowane obiekty zabytkowe w Polsce

A wracając do tytułu tego wpisu – bardzo byśmy pragnęli aby przykład dawany przez obiekty już uratowane przełożył się szybko i w dużej ilości na obiekty będące niestety często w stanie przedagonalnym. Pomimo teoretycznie licznych programów i możliwych dofinansowań bez ludzi angażujących się w ratowanie obiektów zabytkowych ich los z góry jest przekreślony. Tam gdzie nie ma ludzkiej troski o dziedzictwo historyczne zabytki będą znikać. Czytając jednak o tym ile obiektów zabytkowych udało się w 2014 roku sprzedać nowym nabywcom z zasobów np. ANR,  i jak agencja ta przygotowuje do sprzedaży i sprzedaje kolejne to widać, że nawet obiekty, które przez wiele lat nie znajdywały chętnych do zakupu, teraz mają dużo większe powodzenie. Oby tylko na zakupie gruntu i budynków się nie skończyło…