Pałac Gorzanów – planowanie przyszłości

Pięć miesięcy temu pytaliśmy w naszym wpisie „Gorzanów – czy uda się powrót do świetności?

Gorzanów - zdjęcie ze zbiorów Fundacji Pałac Gorzanów
Gorzanów – zdjęcie ze zbiorów Fundacji Pałac Gorzanów

Dzisiaj przeglądając facebookową stronę Fundacji  Pałac Gorzanów:
https://www.facebook.com/FundacjaPalacGorzanow trafiliśmy na wpis:

Czas spokojniejszy, jesienno-zimowy, sprzyja przemyśleniu, planowaniu, korygowaniu.

Wszyscy, którzy angażują się w ratowanie cennych i ogromnie zniszczonych zabytków, planują ich przyszłość. Fundacja Pałac Gorzanów także zaplanowała przyszłość dla kompleksu pałacowo-parkowego w Gorzanowie.

Powstaną tutaj:
– muzeum Hrabstwa Kłodzkiego
– teatr imienia Johanna Hieronymusa von Herberstein
– centrum warsztatów artystycznych i edukacyjnych dla osób w każdym wieku
– instytut wspierający lokalne inicjatywy społeczne
– centrum konferencyjno-badawcze.

Więcej informacji na stronie: www.palacgorzanow.pl
Planowane otwarcie: połowa 2016 roku.
Liczy się każde wsparcie.

Patrząc na to co już zrobiono i co się robi w pałacu na sercu robi się przyjemnie ciepło. Na pałacowej wieży jest już nowy dach i zegar, który zaczyna dla tego miejsca odliczać nowy czas pełen żmudnej pracy od podstaw i nadziei na realizację zaplanowanej powyżej przyszłości.

Gorzanów - zdjęcie ze zbiorów Fundacji  Pałac Gorzanów
Gorzanów – zdjęcie ze zbiorów Fundacji Pałac Gorzanów

Wiele prac prowadzonych jest we wnętrzach.

Gorzanów - zdjęcie ze zbiorów Fundacji  Pałac Gorzanów
Gorzanów – zdjęcie ze zbiorów Fundacji Pałac Gorzanów
Gorzanów - zdjęcie ze zbiorów Fundacji  Pałac Gorzanów
Gorzanów – zdjęcie ze zbiorów Fundacji Pałac Gorzanów

Przy okazji prac odkrywane są kolejne ciekawe elementy wystroju.

Gorzanów - zdjęcie ze zbiorów Fundacji  Pałac Gorzanów
Gorzanów – zdjęcie ze zbiorów Fundacji Pałac Gorzanów
Gorzanów - zdjęcie ze zbiorów Fundacji  Pałac Gorzanów
Gorzanów – zdjęcie ze zbiorów Fundacji Pałac Gorzanów

Warto też zacytować piękną i pouczającą inwokację dostępna na stronie www pałacu:

Gorzanów – serce Kotliny Kłodzkiej – duża wieś bez przyszłości?

Przez blisko sto lat mieszkańcy wypatrywali zmian na lepsze. Pałac górujący nad okolicą niszczał systematycznie, ale o dziwo nie został rozebrany na materiał budowlany, ani doszczętnie zrujnowany. Najgorszych okazało się dziesięć ostatnich lat. Próby ratowania obiektu przez osoby bez wyobraźni i wystarczających środków doprowadziły do zawalenia stropów i w konsekwencji do zniszczenia znacznej części cennej materii.

Można powiedzieć, że zadecydowaliśmy o kupnie pałacu, zanim go późną wiosną 2012 roku zobaczyliśmy i poznaliśmy zakres zniszczeń. Dlaczego?

Z przeglądu informacji dostępnych w internecie wynikało, że to miejsce kogoś obchodzi, że istnieje energia społeczna, która może przywrócić te opuszczone sale z powrotem do życia. To tak naprawdę zadecydowało.

Widzieliśmy wiele, być może piękniejszych, łatwiejszych do renowacji i tańszych miejsc, ale za żadną nie stała tak  pozytywna energia.

Oddając obiekt na rzecz Fundacji mieliśmy świadomość, że już nigdy nie będzie nasz własny – “prywatny” – zawsze będzie pełnił funkcje społeczne, będąc, miejmy nadzieję, powodem do dumy dla wszystkich mieszkających w zasięgu jego oddziaływania.

Zaszczytem jest dla nas możliwość przewodzenia akcji odbudowy i przywrócenia obiektu do pełnienia funkcji kulturotwórczej.

Nasze środki są ograniczone, ale mamy doświadczenie, wiedzę i determinację. Jesteśmy spokojni, że doprowadzimy sprawę do celu. Czujemy na sobie wielkie poczucie obowiązku i odpowiedzialność za zadanie, którego się podjęliśmy. Nie możemy zawieść  tych, którzy czekają na zmiany.

Nie mamy wpływu na sprawy globalne, ale lokalnie spróbujemy “nieźle namieszać” w pozytywnym sensie oczywiście.

Osobom, które pytają nas “dlaczego to robimy”, “gdzie tu interes i jaki cel”? – odpowiadamy:  = Są w życiu rzeczy które opłaca się robić i te które robić warto=.

My uważamy, że warto.”

My działania fundacji oceniamy bardzo pozytywnie. Planowane w połowie 2016 roku otwarcie wydaje się obecnie już faktycznie dostępne  na wyciągnięcie ręki, a nasze poprzednie pytanie nabiera już bardzo rzeczywistej odpowiedzi. Jeśli kolejne działania fundacji będą tak skuteczne jak obecnie, to przyszłość tego obiektu może okazać się równie piękna jak przeszłość.

Gorzanów - zdjęcie ze zbiorów Fundacji Pałac Gorzanów
Gorzanów – zdjęcie ze zbiorów Fundacji Pałac Gorzanów

Zachęcamy więc do wspierania działań fundacji, gdyż skala tego obiektu wymaga pomocy wszystkich doceniających zarówno walory historyczne tego obiektu, jak i pragnących aby powrócił on co najmniej do dawnej świetności i to nie tylko tej wizualnej, ale także w zakresie przewidywanych dla niego funkcji.

Poznaj, Polub, Pomóż - Gorzanów
Poznaj, Polub, Pomóż – Gorzanów

O tym jak można pomóc przeczytacie na stronie pałacu:
http://www.palacgorzanow.pl/index.php/jak-nam-pomoc.

Gorzanów - zdjęcie ze zbiorów Fundacji Pałac Gorzanów
Gorzanów – zdjęcie ze zbiorów Fundacji Pałac Gorzanów

Wyniki konsultacji społecznych projektu Krajowego programu ochrony zabytków i opieki nad zabytkami 2013–2016

Na stronie MKiDN pojawił się właśnie komunikat: „Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego uprzejmie informuje, że zakończyły się konsultacje społeczne projektu Krajowego programu ochrony zabytków i opieki nad zabytkami 2013–2016. Szczegółowe informacje znajdują się w załączonych dokumentach: KP – Raport z konsultacji społecznych   oraz KP – konsultacje społeczne – tabele komentarzy. Zapraszamy do lektury.” 

Oława'2005
Oława’2005

Dokumenty te zamieszczamy także poniżej, aby można je było czytać bezpośrednio przy lekturze tego wpisu.

KP-Raport_konsultacje_spoleczne

KP-konsultacje_spoleczne-tabele_komentarzy

Gdańsk'2006
Gdańsk’2006

Z pierwszego dokumentu zacytujemy jedynie fragment statystyczny: „Łącznie w konsultacjach społecznych Krajowego programu czynny udział wzięło 66 podmiotów – osób fizycznych i prawnych. W konsultacjach w zdecydowanej większości uczestniczyły osoby fizyczne (prawie 40% ogółu uczestników), kolejnymi (zbliżonymi liczbowo) grupami uczestników konsultacji byli: muzea (ponad 15%) organizacje społeczne i pozarządowe (ponad 13,5%), samorządowi (ponad 12%) i wojewódzcy (ponad 10%) konserwatorzy zabytków.” oraz „Ogółem na 452 wnioski do projektu Krajowego programu (wyodrębnionych na podstawie przekazywanych uwag) w dalszych pracach uwzględniono 52,3% uwag, a odrzucono 47,7% wniosków.

A także uzasadnienie: „Zaklasyfikowanie stosunkowo dużej liczby wniosków jako odrzucone, wynika z dużej szczegółowości uwag zgłaszanych w procesie konsultacji społecznych. Dotyczyły one m.in. wprowadzania nowych zadań lub poszerzania zakresów zadań już zapisanych w projekcie Krajowego programu o kwestie np. zmian konkretnych zapisów w przepisach prawa czy uwzględniania zadań nie wynikających z innych niż u.o.z. przepisów, bądź wchodzących w kompetencje podmiotów, którym nie można przypisać żadnych obowiązków na podstawie Krajowego programu.

Witostowice'2005
Witostowice’2005

Po dość szybkiej lekturze drugiego dokumentu – tabeli uwag – wydawać się może, że projekt programu MKiDN prawie wszystko przewidział, co zostało zgłoszone w przesłanych uwagach. Jednak ilość zgłoszonych uwag zdaje się świadczyć o często zbyt ogólnych zapisach projektu programu, które nie poparte uzasadnieniem lub rozwinięciem czy przykładami budzą duże wątpliwości u odbiorcy. Dziwi postawa szczególnie wyraźna przy wszelkich propozycjach zmian w ustawach – odpowiedź: „Wdrażaniu KP może i powinien towarzyszyć proces wypracowania nowych przepisów prawa w zakresie ochrony zabytków w Polsce, natomiast program sam w sobie nie tworzy nowych norm czy porządku prawnego w tym zakresie.” – jest pewnym unikaniem poszukiwania optymalnych rozwiązań. Czy program nie może zawierać żadnych propozycji zmian prawa, które mogą/powinny być zaproponowane do wdrożenia? Jeśli nie ma pozytywnego nastawienia do tej kwestii to mamy odpowiedź jaką mamy. A przecież zestaw propozycji do koniecznych zmian prawa byłby znakomitym punktem wyjściowym do wdrażania programu MKiDN. Taka postawa wydaje się z punktu widzenia ochrony zabytków unikaniem podejmowania ważnych inicjatyw legislacyjnych, a na pewno niechęcią do ujęcia tych zagadnień w programie. Przez to sam program pomimo stwierdzeń o wypracowywaniu nowych przepisów przy jego wdrażaniu pozbawiony jest zgłaszanych sugestii zmian w ustawodawstwie, które powinny być wypracowane dla poprawienia skuteczności ochrony zabytków. Cóż by przeszkadzało zebrać wszystkie propozycje zarówno zgłoszone do projektu programu jak i dostrzeżone przez MKiDN w jeden załącznik spraw do docelowego ustawowego rozwiązania? Była by to dla wdrażających program cenna wskazówka i praktyczny zestaw proponowanych działań, które mogłyby być w pewien sposób koordynowane przez MKiDN i przedstawiane stosownym instytucjom do ujęcia w ich planach działania.

Karpniki'2011
Karpniki’2011

Z propozycji zgłoszonych przez Obywatelską Grupę Społecznościową – Ratujemy polskie zabytki, w której braliśmy udział, część została uwzględniona, a część nie, podobnie jak wiele innych zgłoszonych przez inne osoby i organizacje. Można je znaleźć w punktach: 19 (U), 20(U), 21(CU), 210(CU), 211(U), 212(U), 213(U), 214(CU), 215(CU), 216(U), 217(U), 218(NU), 219(NU), 220(NU), 221(NU), 222(NU), 223(NU), 224(NU), 225(NU), 226(NU), 227(NU), 228(NU), 229(NU), 308(CU), 309(U), 310(NU), 311(U), 312(U), 313(U), 314(NU), 315(NU), 316(U), 317(NU), 318(NU), 361(U), 362(U), 363(NU), 364(U), 395(U), 396(U), 397(NU), 398(U), 399(U), 401(CU), 402(U), 403(U), 404(U), 405(CU), 406(CU), 407(CU), 408(NU), 409(NU), 410(NU), 411(NU), 412(NU).

Czekamy na końcową wersję programu. Choć sądząc po reakcji MKiDN na zgłoszone uwagi oczekiwanej przez fanów zabytków małej rewolucji w ochronie zabytków raczej nie będzie.

Uratowane obiekty zabytkowe w Polsce – 107 na liście

Od momentu założenia strony Uratowane obiekty zabytkowe w Polsce w dniu 3.02.2013  minęło już trochę czasu. W tym okresie zorganizowanych zostało kilkanaście konkursów „Doceniony przez społeczność Uratowanych obiektów zabytkowych w Polsce” – wykaz 14 certyfikatów dla obiektów, które przekroczyły wymagany próg 100 głosów publikowany jest zarówno na stronie konkursu, jak też na stronie: http://blog.tripsoverpoland.pl/uratowane-zabytki/ na naszym blogu.

Uratowane obiekty zabytkowe w Polsce
Uratowane obiekty zabytkowe w Polsce

Do dnia dzisiejszego zgłoszonych zostało 107 obiektów, które zostały umieszczone na naszej liście „Uratowane obiekty zabytkowe w Polsce – zebrane linki” oraz widoczne są poniżej dla przeglądarek obsługujących podgląd plików pdf:

Czytelnicy naszego blogu i Fani obiektów zabytkowych w Polsce zdają sobie na pewno sprawę z tego, że uratowanie zabytkowego obiektu było i jest zagadnieniem szczególnie złożonym. Wymaga przede wszystkim ogromnego zaangażowania od ludzi podejmujących się takich zadań. To zaangażowanie wynika na ogół z ogromnej życiowej pasji i chęci z jednej strony po prostu zrobienia dobrego interesu, zapewniającego przynajmniej przyzwoity byt, a z drugiej strony z pewnej ambicji zachowania pięknych historycznych obiektów, ich ożywienia po okresach zapomnienia i całkowitego czy częściowego upadku. Po drodze do osiągnięcia założonego celu i przywrócenia obiektu do dawnej świetności trzeba zmierzyć się z tysiącami problemów, zarówno finansowymi, biurokratycznymi i często niechęcią najbliższych sąsiadów czy urzędników. Tym bardziej ten ogromny trud i wkład pracy należy docenić i upowszechniać jako godny naśladownictwa. Bo jest to wysiłek potrafiący wyrwać z dotąd spokojnego życia często całe dziesięciolecia, a faktycznie od momentu podjęcia decyzji o ratowaniu obiektu jego nowi właściciele są już na niego „skazani” praktycznie do końca swojego życia, o ile nie traktują takich zadań jedynie jako czasowe zajęcie i kolejny biznesowy projekt.

Dla chętnych udostępniamy link w kategorii Uratowane obiekty zabytkowe w Polsce, po kliknięciu którego wyświetlone zostaną wszystkie wpisy na naszym bloku dotyczące tej tematyki.

Od momentu utworzenia strony polubiło ją już 1375 osób na Facebooku. Zarówno dotychczasowych Fanów Uratowanych Obiektów Zabytkowych w Polsce jak i wszystkich innych zainteresowanych tą tematyką serdecznie zapraszamy do zgłaszania kolejnych znanych Wam zabytków, które dzięki zaangażowaniu na ogół osób prywatnych są ratowane od całkowitej ruiny i zapomnienia. W Polsce w ostatnich latach wiele obiektów odzyskuje dawny blask dzięki żmudnej pracy wielu ludzi kochających historię i chcących zwyczajnie ocalić piękno dla przyszłych pokoleń. Życzymy im jak najwięcej sił i przychylności z każdej możliwej strony. My w miarę naszych skromnych możliwości będziemy dalej starać się pisać o takich wspaniałych miejscach i ludziach je ratujących. Mamy nadzieję, że takich optymistycznych tematów będzie przybywać szybciej niż informacji negatywnych, bo w sumie chodzi o to aby najwięcej obiektów zabytkowych udało się realnie uratować. A obiektów ciągle jeszcze wypatrujących swoich ratowników jest jeszcze w naszym kraju bardzo dużo.

Polska - zabytki czekające na ratunek
Polska – zabytki czekające na ratunek

Pieniądze na obiekty z listy UNESCO i pomniki historii, a co z resztą?

Szkoda, że na tak ważne dyskusje publiczne radio znajduje czas dopiero w godzinach nocnych… Kilka dni temu odbyła się dyskusja, której zapis dostępny jest tutaj: „Czy to zamach na fundusze odnowy zabytków Krakowa?”  Zachęcamy wszystkich do dokładnego wysłuchania tej audycji.

Kraków'2008
Kraków’2008

I może zacznijmy od stwierdzenia końcowego dla uspokojenia emocji – Piotr Żuchowski, sekretarz stanu w ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Generalny Konserwator Zabytków powiedział, że: „w przyszłym roku pieniądze w Krakowie będą dzielone dokładnie tak samo jak w poprzednich latach”.

Płakowice'2011
Płakowice’2011

Jednak naszym i nie tylko naszym zdaniem, bo mówiono także o tym w tej audycji, najważniejsze jest stworzenie systemowego rozwiązania dla zabytków w Polsce. I tu już co do szczegółów zapewne wiele organizacji społecznych, czy też lokalnych samorządów będzie miało nieco inne zdanie od uczestników dyskusji, choć mamy nadzieję, że to dopiero jej początek.

Krosno koło Ornety'2013
Krosno koło Ornety’2013

Oczywiście pewna hierarchizacja w kierowaniu strumienia dofinansowań jest bardzo ważna – zabytki z listy UNESCO, pomniki historii muszą mieć zagwarantowane środki na ich zachowanie. Jednak w cieniu tych oczywistych priorytetów znajdują inne cenne zabytki w naszym kraju, o których zapominać nam nie wolno. Jak wspomnieli rozmówcy Konstytucja RP stanowi: „Rzeczpospolita Polska strzeże niepodległości i nienaruszalności swojego terytorium, zapewnia wolności i prawa człowieka i obywatela oraz bezpieczeństwo obywateli, strzeże dziedzictwa narodowego oraz zapewnia ochronę środowiska, kierując się zasadą zrównoważonego rozwoju.” „Udany pilotaż” krakowskiego SKOZK  należy „nie niszcząc go, rozszerzyć, na miasta, które powinny być również nim objęte”- to słowa profesora Bogusława Szmygina. Ale „do dyskusji pozostaje jakie miasta czy jakie obiekty, czy w jaki sposób ten system zbudować”.

https://www.facebook.com/groups/ratujemypolskiezabytki
https://www.facebook.com/groups/ratujemypolskiezabytki

W podsumowaniu dyskusji Stanisław Dziedzic, dyrektor Wydziału Kultury i Dziedzictwa Narodowego Urzędu Miasta w Krakowie powiedział: ”Uważamy, że te środki powinny zostać zwielokrotnione, a ochroną powinno zostać objętych dziewięć miast historycznych oraz pomniki historii, ustanowione przez prezydenta Rzeczypospolitej. Przy tej liczbie zabytków, dzieło ich odnowy w Krakowie jest permanentne.” Profesor Bogusław Szmygin powiedział m.in. „Pieniądze wydawane na zabytki wydawane są na rozwój miast. … Klucz podziału pieniędzy powinien być poszerzony.” – system powinien więc naszym zdaniem objąć wszystkie zabytki w naszym kraju.

Zamek Krzyżtopór'2004
Zamek Krzyżtopór’2004

Konieczne jest kompletne potraktowanie tematu, a nie skupianie się jedynie na najważniejszych obiektach. Systemy oceny wartości zabytków – czy to z listy UNESCO, czy pomniki historii – dwa najważniejsze obecnie w naszym kraju powinny gwarantować środki finansowe na utrzymanie zabytków ocenionych najwyżej, jednak to tylko kilkadziesiąt obiektów – co z resztą? Od razu można zadać pytanie dlaczego tylko dziewięć miast historycznych i pomniki historii? Te 200 milionów na pewno na wszystko nie starczy. Ale nie możemy jedynie ograniczać się do zapewnienia przetrwania jedynie kilkudziesięciu wybranym obiektom, choćby były najcenniejsze. Ciągłość finansowania dla Krakowa jest tak samo ważna jak w ogóle możliwość przetrwania innych bardzo zagrożonych obiektów.

Narok'2005
Narok’2005

Aktualizacja 20.11.2013 – polecamy artykuł: „Ratujmy zabytki. Sprawiedliwie„, w którym autor – Marek Karabon – napisał m.in. „W związku z tym postulowaliśmy likwidację Narodowego Funduszu Rewaloryzacji Zabytków Krakowa (NFRZK) i przesunięcie jego budżetu do puli konkursu ogólnopolskiego w Ministerstwie Kultury, aby podział dotacji na ochronę obiektów zabytkowych w całym kraju zależał od ich wartości naukowej, artystycznej i historycznej oraz stanu technicznego, a nie lokalizacji.
oraz
Najbliższe posiedzenie Komisji Finansów Publicznych będzie więc testem na naszą dojrzałość. Pytanie pierwsze: czy posłowie będą potrafili patrzeć poza krótkoterminowy interes swojego okręgu wyborczego. I drugie: czy dorośliśmy do oceniania potrzeb zabytku nie według narodowości jego autora, ale wartości samego obiektu oraz jego kondycji technicznej. Tuż po II Wojnie Światowej w „poniemieckich” miastach jak Wrocław czy Szczecin wszystkie kamienie musiały mówić po polsku. Rozbierano budynki możliwe do uratowania, „zabezpieczano” eksponaty muzealne wywożąc je do stolicy, burzono pomniki świadczące o nie-polskich okresach ich dziejów.

Czy dziś, walcząc o dobre imię współczesnej Polski z kłamstwami takimi jak „polskie obozy koncentracyjne”, możemy sobie pozwolić na wysyłanie sygnałów, że dbamy o Kraków, bo jest nasz, a nad Odrą czy na Warmii zabytki powinni ratować ci, co je stawiali? Jeśli tak, nie spodziewajmy się od władz Ukrainy, Białorusi czy Litwy opieki nad dziedzictwem naszych przodków. Oni też mają mało środków i będą dbać o to, co ukraińskie, białoruskie czy litewskie.