Najpiękniej położone polskie zamki (11) – Pieskowa Skała

Tajemnicze średniowiecze, rycerze, zamki i ich legendy – to przyciąga turystów jak magnes. Kolejnym zamkiem w naszym cyklu jest zamek w Pieskowej Skale (mapa: Pieskowa Skała) położony na terenie Ojcowskiego Parku Narodowego.

Pieskowa Skała
Pieskowa Skała

Peskenstein według Wikipedii pojawił się w źródłach pisanych w 1315 roku – taka była jego pierwsza historyczna nazwa. Choć zapewne już wcześniej znajdowała się tu warownia.

Położony na wysokiej skale nad doliną Prądnika zamek był jednym z wielu na tzw. Szlaku Orlich Gniazd. Pełnił rolę strażnicy dla drogi z Krakowa na Śląsk.

Pieskowa Skała
Pieskowa Skała

Za budowniczego zamku przyjmuje się Kazimierza Wielkiego. Kilka dat z historii zamku:

1377 – zamek z rąk Ludwika Węgierskiego (1370- 1382 król Polski) otrzymuje Piotr Szafraniec z Łuczyc herbu Starykoń, podstoli krakowski jako zadośćuczynienie za ranę z rąk węgierskich dworzan króla. Jak napisano w Leksykonie Zamków w Polsce – dokument z roku 1386 wystawiony przez Władysława Jagiełłę określa nadanie jako czasowe. A dopiero w roku 1422 zamek stał się własnością rodu Szafrańców.  Pomimo różnych kłopotów tej rodziny zamek był w XV wieku rozbudowywany. Renesans przyniósł zamkowi obecny kształt za sprawą Stanisława Szafrańca, który jako wojewoda sandomierski stworzył tu rezydencję z arkadowym dziedzińcem

Pieskowa Skała
Pieskowa Skała

i loggią widokową nad ogrodem:

Pieskowa Skała
Pieskowa Skała

1608 – po śmierci ostatniego przedstawiciela rodu Szafrańców zamek i okoliczne dobra stały się własnością Macieja Łubnickiego. Po którym było kilku właścicieli, aż w 1640 roku przeszedł w ręce Jana Zebrzydowskiego – miecznika koronnego. Jego syn rozbudował zamek, szczególnie od strony wschodniej, ale nie pomogło to za bardzo gdy w roku 1655 zamek był zdobywany przez Szwedów. Wtedy budowla uległa poważnym zniszczeniom.

Pieskowa Skała
Pieskowa Skała

1718 ,1850,1863 to lata kolejnych nieszczęść – zamek ulegał wtedy pożarom. Był jednak odbudowywany przez kolejnych właścicieli: Wielopolskich i Mieroszewskich.

1902 – zamek zostaje wykupiony z rąk prywatnych przez Towarzystwo Akcyjne Pieskowa Skała, założone przez Adolfa Dygasińskiego, które zorganizowało tu pensjonat.

1950-1963 – po przejęciu przez Skarb Państwa i generalnym remoncie zamek stał się Oddziałem Państwowych Zbiorów Sztuki na Wawelu.

Piękne położenie zamku oraz liczne okoliczne atrakcje krajobrazowe – np. Maczuga Herkulesa

Maczuga Herkulesa
Maczuga Herkulesa

sprawiają, że miejsce to jest żelaznym punktem wycieczek w okolice Krakowa. Bywał on także fotogenicznym plenerem dla kilku filmów np. „Janosik” czy „Stawka większa niż życie”.

Pieskowa Skała
Pieskowa Skała

Z zamkiem wiąże się też legenda – w jego baszcie była więziona jedna z córek Toporczyków, Dorotka, która była zakochana w giermku grającym na lutni. Jednak została przemocą wydana za starego Szafrańca. Niedługo potem zjawił się jednak kochanek przebrany za zakonnika aby wyrwać ją z rąk starca. Oboje zostali jednak schwytani przez służbę i otrzymali iście średniowieczne wyroki: giermka rozszarpały konie, wlokąc go po okolicznych wzgórzach, a Dorotka zginęła śmiercią głodową w baszcie zamkowej. Jej wierny pies wdrapywał się na skałę (nazywaną w związku z tym Pieskową) i do baszty przynosił resztki jedzenia. A skała, na której znajdowało się legendarne więzienie nosi imię Dorotki.

Więcej zdjęć zamku można znaleźć na naszych stronach:

http://tripsoverpoland.pl/index.php?s=2000-1.php

oraz

http://tripsoverpoland.pl/index.php?s=2003-1.php

Internetowa strona zamku to:

http://www.pieskowaskala.eu oraz http://pieskowaskala.pl

Pieskowa Skała
Pieskowa Skała

Zapraszamy do lektury drugiego wpisu o Pieskowej Skale – Pieskowa Skała – krajobrazowy diament Polski.

.

Najpiękniej położone polskie zamki (10) – Oporów

Kolejny zamek jaki przedstawiamy w tym odcinku naszego cyklu znajduje się w romantycznym parku, na wysepce, a raczej naturalnym wzniesieniu otoczonym fosą. Jeśli dodamy, że jest to późnogotycka rezydencja obronna i do tego jeden z nielicznych takich zabytków w naszym kraju, to można już się szykować aby ruszyć na kolejną wycieczkę. A że zamek leży w centralnej części Polski, to dla większości polskich turystów będzie dość łatwo dostępny.

Oporów
Oporów

Oporów (mapa: Oporów) jest zamkiem niezbyt wielkim, ale za to dość dobrze zachowanym. Zbudowany został w XV wieku, jak pisze Wikipedia staraniem arcybiskupa gnieźnieńskiego Władysława z Oporowa. Choć jak twierdzi autor strony:
http://www.zamkilodzkie.pl/pliki/oporw.htm – zamek murowany ufundował Mikołaj Oporowski, wojewoda łęczycki. Bogdan Guerquin (Zamki w Polsce, 1984) w swojej książce pisze zaś: zamek murowany został zbudowany zapewne w latach 1434-49 przez biskupa kujawskiego Władysława Oporowskiego. Z kolei Atlas zabytków architektury w Polsce twierdzi, że zamek wybudowano w latach 1434-53.

Oporów
Oporów

Leksykon zamków w Polsce napisał zaś, że Jan Długosz identyfikuje fundatora zamku z Władysławem Oporowskim, biskupem włocławskim (1434-1449) i arcybiskupem gnieźnieńskim (1449-1453).

Tak czy inaczej zamek zbudowany jest z cegły na fundamentach z kamieni eratycznych, czyli kamieni narzutowych, przyniesionych i pozostawionych przez lodowce.

Do zamku prowadzi drewniany most.

Oporów
Oporów

Zamek pozostał praktycznie w niezmienionym późnośredniowiecznym kształcie pomimo licznych przebudów z XVII-XIX wieku. Obecny wygląd ustalony został podczas remontu
i regotyzacji prowadzonej od lat 50 XX wieku.

Oporów
Oporów

Najstarsza wzmianka o Oporowie pochodzi z roku 1363 – wtedy gospodarzem był tu Bogusław Oporowski herbu Sulima.

Zamek miał wielu właścicieli. Po rodzie Oporowskich władali nim Tarnowscy (od 1632 roku), potem niezamożny szlachcic Jan Sołłohub (od 1725). Potem przechodził w ręce Korzeniowskich, Pociejów, Oborskich. W 1837 roku zamek trafił do rodu Orsettich – Aleksandry i Tomasza, którzy gruntownie go wyremontowali i założyli park krajobrazowy. Po roku 1930 zadłużony zamek kupił Szymon Karski i jego żona Elżbieta hrabina Plater-Zyberg. W 1942 roku zamek przejęli w zarządzanie Niemcy. Po wojnie zamek przeszedł na Skarb Państwa i wtedy zorganizowano w nim muzeum z ekspozycją dworskich wnętrz. Salę wejściową umeblowaną w stylu biedermeier:

Oporów
Oporów
Oporów
Oporów

czy Skarbczyk z gotyckimi sklepieniami krzyżowo-żebrowymi:

Oporów
Oporów

koniecznie trzeba zobaczyć.

Spacer wokół fosy ukazuje zamek ze wszystkich stron.

Oporów
Oporów

Zamek ma swoją nieszczęśliwą Białą Damę zakochaną w zakonniku z niedalekiego klasztoru, która biegnąc na spotkanie zginęła w tunelu łączącym zamek i klasztor. Podczas niepogody słychać spod ziemi nawoływania i jęki dziewczyny, która czeka aż ktoś odnajdzie wejście do tunelu i ją uwolni.

Oporów
Oporów

Więcej zdjęć z Oporowa można zobaczyć na naszej stronie:

http://tripsoverpoland.pl/?s=2006-39.php,

a chyba najdokładniejszy opis w sieci można znaleźć na stronie: http://www.zamkipolskie.com/oporow/oporow.html

Strona zamkowego muzeum to: http://www.zamekoporow.pl .

Oporów
Oporów

Najpiękniej położone polskie zamki (9) – Frombork

Obiekt przedstawiany w tym odcinku nie jest typowym zamkiem. Zgodnie z opisem w Wikipedii w dokumentach średniowiecznych był nazywany Castrum Dominae Nostrae – Gród Naszej Pani. A zaliczany jest do zamków m.in. dlatego, że posiada własny system obronny i to nawet mocniejszy niż inne, typowe zamki z tego okresu.

Frombork – bo o nim mowa – powstał pod koniec XIII wieku (mapa: Frombork). Składał się z dwóch niezależnych części: zespołu katedralnego na wzgórzu

Frombork
Frombork
oraz miasta nad Zalewem Wiślanym.
Frombork
Frombork

Wzgórze Katedralne otoczone solidnymi i wysokimi na 10 metrów murami

Frombork
Frombork

wzmocnione ośmioma wieżami i basztami (choć jedna z nich nie zachowała się do czasów współczesnych)

Frombork
Frombork

było siedzibą diecezji warmińskiej, swoistego państwa w państwie krzyżackim. Zgodnie z decyzją papieża jedna trzecia państwa krzyżackiego podlegała władzy biskupa. W średniowieczu okoliczne ziemie były stale narażone na ataki plemion pruskich, więc potrzeba budowy tego rodzaju warowni była uzasadniona. Miejsce jest atrakcyjne zarówno ze względów obronnych – warownia znalazła się pomiędzy rzekami Bauda i Narusa, jak i turystycznych – sąsiedztwo Zalewu Wiślanego połączonego rzeką Elbląg, jeziorem Drużno, Kanałem Elbląskim i Kanałem Iławskim z jeziorem Jeziorak, a przez Kanał Jagielloński, Nogat i Wisłę z Morzem Bałtyckim.

Przez kilka wieków zespół katedralny na wzgórzu i miasto to były dwie oddzielne jednostki administracyjne (jakbyśmy to powiedzieli dzisiaj) i obowiązywało w nich odmienne prawo. Pod koniec XIX wieku zostały połączone w jeden organizm, a w 1926 roku wzgórze i miasto połączono administracyjnie.

Frombork
Frombork

Frombork był stolicą Warmii – w 1310 roku otrzymał prawa miejskie. Mieszkańcy miasta zajmowali się m.in. rzemiosłem usługowym dla służb kościelnych i kanoników – krawcy, piekarze, piwowarzy i rybacy to typowe zawody w tym okresie. Od 1466 roku na mocy pokoju toruńskiego Frombork i cała Warmia weszły w skład Królestwa Polskiego. Najbardziej znanym mieszkańcem Fromborka był kanonik kapituły warmińskiej Mikołaj Kopernik (1473-1543). Pracował na Wzgórzu katedralnym w latach 1510-1543 w jednej z narożnych wież.

Frombork
Frombork

I to we Fromborku powstało jego słynne dzieło “De revolutionibus orbium coelestium – O obrotach sfer niebieskich“. Frombork i Wzgórze Katedralne to także miejsce jego śmierci i pochówku.

Frombork
Frombork
Frombork
Frombork

Typowym budynkiem zamkowym jest południowa okazała brama główna z dwiema basztami i mostem drewnianym.

Frombork
Frombork

Najwyższa z wież to 40 metrowa wieża Radziejowskiego, która powstała na starszej, solidnej bastei.

Frombork
Frombork

W środku obejrzeć można m.in. wahadło Foucaulta.

Frombork
Frombork

Natomiast z tarasu będącego punktem widokowym roztacza się przepiękny widok na cały Frombork i Zalew Wiślany.

Frombork
Frombork

Jednak najcenniejszym i najokazalszym zabytkiem jest oczywiście gotycka katedra.

Frombork
Frombork
Frombork
Frombork

W katedrze warto posłuchać koncertów organowych.

Frombork
Frombork

Wojny szwedzkie (1655-1660) przyniosły zniszczenia i upadek gospodarczy.

Po pierwszym rozbiorze Polski (1772) Frombork znalazł się w granicach Prus.

W 1837 przeniesiono do Fromborka siedzibę biskupstwa. A po uruchomieniu w 1899 roku linii kolejowej do miasta zaczęli napływać pierwsi turyści. Powstawały wtedy pierwsze hotele, gospody czy pensjonaty – Frombork stawał się dość modnym miejscem wypoczynku. Po II wojnie światowej Frombork znalazł się w granicach Polski. Już w 1946 roku postanowiono utworzyć tu Muzeum Mikołaja Kopernika.

W latach 1966-1973 wysiłkiem wielu zastępów harcerzy w akcji „Operacja 1001 Frombork” miasto i wzgórze było odbudowywane, aby przygotować je na 500 rocznicę urodzin astronoma.

Historię katedry fromborskiej przedstawia zdjęcie:

Frombork
Frombork
Więcej zdjęć z Fromborka znajdziecie na naszych stronach:

http://tripsoverpoland.pl/index.php?s=1999-3.php

http://tripsoverpoland.pl/index.php?s=2004-28.php .

A krótką składankę filmową można zobaczyć poniżej:

Najpiękniej położone polskie zamki (8) – Zamek Czocha – Leśna

Las, jezioro i tajemniczy, malowniczy zamek – cóż więcej trzeba aby kolejną wycieczkę uznać za udaną?

Zamek Czocha
Zamek Czocha

Dodatkowo położenie administracyjne zamku stwarza pewne problemy – czy to Sucha jak w adresie na stronie internetowej zamku, czy to Leśna, czy też Czocha jak widać na znaku drogowym?

Czocha
Czocha

Tak czy inaczej kolejny zamek to Zamek Czocha (mapa: Zamek Czocha) według Wikipedii położony we wsi Leśna nad Zalewem Leśniańskim na rzece Kwisie, znany m.in. z takich filmów jak: Gdzie jest generał, Wiedźmin, Legenda (polski film z 2005 r.), Czarownik, Królowa Złodziei, Misja, Plecak pełen przygód, Polisz kicz projekt, Dolina Szczęścia, Poza Lasem Sherwood (Beyond Sherwood Forest – kanadyjski film z 2009r.) oraz seriali: Kontusze i Rapiery, Tajemnica twierdzy szyfrów, Dwa światy (Spellbinder), Pierwsza Miłość, czy rosyjski serial Dywersant.

Czocha'2011
Czocha’2011

My byliśmy w tym zamku kilkakrotnie i za każdym razem było ciekawie, a nawet zaskakująco. Kiedy widzimy jakieś nowe miejsce po raz pierwszy to na ogół sprawia ono na nas właśnie wtedy największe wrażenie. Z Czochą, przynajmniej w naszym wypadku, jest nieco inaczej. Praktycznie za każdym razem widzieliśmy ją w nieco odmiennych stanach i za każdym razem wrażenia utkwiły w pamięci dość mocno.

Czocha'2011
Czocha’2011

Wielbicieli zamku jest sporo. Jednego z nich spotkaliśmy tam wraz z wykonaną własnoręcznie miniaturą tego obiektu:

Zamek Czocha - makieta
Zamek Czocha – makieta

Zamek ze względu na położenie na cyplu oblewanym przez wody zalewu ma dla siebie jakby trochę za mało miejsca, co momentami może zakłócić jego odbiór wizualny. Na terenie zamku jest dość ciasno, a przebywające tam często różne ekipy filmowe czy po prostu goście hotelu lub turyści stwarzają czasem wrażenie mocno skomplikowanego układu choreograficznego. Takie okoliczności, kiedy plan jest pusty zdarzają się rzadko:

Zamek Czocha
Zamek Czocha

Skomplikowany układ przejść na zewnątrz budynków

Zamek Czocha
Zamek Czocha

i tajemnicze, ukryte przejścia wewnątrz zamku

Zamek Czocha
Zamek Czocha
Zamek Czocha
Zamek Czocha

a także łoże małżeńskie z zadziwiającym mechanizmem dla szybkiego pozbywania się niewiernych małżonków lub kochanków

Zamek Czocha
Zamek Czocha
Zamek Czocha
Zamek Czocha

to tylko niektóre atrakcje. A studnia „niewiernych żon”

Zamek Czocha
Zamek Czocha

dopełnia obraz dawnych zamkowych obyczajów.

Dla ukrytych w zamku skarbów, także dla gromadzonych przez jego właścicieli elementów wyposażenia wnętrz, warownia była wielokrotnie okradana. Ale po kolei – trochę historii. W XIII wieku była to warowania graniczna strzegąca ziem czeskich. Zamek murowany powstał na przełomie XIII i XIV wieku. Pierwsza informacja na temat warowni pochodzi z 1329 roku. W XIV wieku zamek został przyłączony do księstwa jaworskiego, a niedługo potem (1346) wrócił znowu pod władanie  Czech – nowy lokator to w tym czasie Bolko II Mały książę świdnicko-jaworski z rodu von Dohn. W latach 1389-1453 zamek był częścią składową dóbr rycerskich rodów von Dohn i von Klüks.

Czocha'2011Czocha’2011

XV wiek to bezskuteczne oblężenia zamku przez husytów, na chwilę zdobyty w 1427 roku, pod nieobecność właścicieli odbywających jedną ze swoich wielu podróży, przez  husycki oddział Hansa Czirna z Niesytna, a krótko potem został odbity. W 1453 roku, po śmierci ostatniego właściciela z rodu von Klüks, zamek trafił w ręce sprzymierzeńca Krzyżaków Kaspara von Nostitz. Potomek Kaspara Johann von Nostitz przebudował warownię w stylu renesansowym dodając zmodernizowane fortyfikacje zewnętrzne z bastejami.  W zamku można było poczuć się wtedy bezpieczniej, a życie było łatwiejsze bo poprawiono zarówno własności obronne jak i mieszkalne. Wiek XVII to wiek licznych wojen  – wojna 30-letnia (1618-1648), a także potop szwedzki (1655-1660), kiedy zamek był wielokrotnie oblegany, ale nigdy nie został zdobyty, choć bogaci mieszkańcy z okolic zamku, dla których był wtedy schronieniem, musieli często płacić daniny i kontrybucje.

Zamek Czocha
Zamek Czocha

Na początku XVIII wieku zamek kupił doradca polskiego króla Augusta II – Jan Hartwig von Uechtritz, po którym odziedziczyła go jego córka. Tu warto wspomnieć o tragicznym wydarzeniu związanym z pogrzebem jej męża Henryka, podczas którego pod konduktem żałobnym załamał się drewniany most zwodzony nad suchą fosą. Wielu uczestników konduktu straciło w ten sposób życie. Niedługo potem wybudowano już kamienny most.

Zamek Czocha
Zamek Czocha

Pod koniec XVIII wieku, w roku 1793 zamek spłonął, a w nim także bogata biblioteka, zabytkowe meble i zbrojownia. Po sześciu latach odbudowy zamek był już gotowy do zamieszkania. W XIX wieku było już dużo spokojniej, a rodzina Uechtritz cieszyła się zamkiem aż do roku 1905, kiedy to zmarł Otton von Uechtritz.

Czocha'2011
Czocha’2011

W 1909 zamek został kupiony przez drezdeńskiego producenta cygar Ernesta Gütschowa, który przy pomocy znanego berlińskiego architekta Bodo Ebhardta przebudował go zgodnie z wyglądem zachowanym na rycinie z roku 1703. Ale przebudowa zniszczyła wiele cennych fragmentów zamku. Wtedy też w fosie urządzono zwierzyniec. Do 1945 roku majętny przedsiębiorca gromadził w zamku skupowane od emigrantów rosyjskich wartościowe i cenne artystycznie przedmioty. Kiedy na początku 1945 roku opuszczał zamek wywiózł z niego najcenniejsze rzeczy. W trakcie wojny zamek był siedzibą szkoły szyfrantów Abwehry i prawdopodobnie przechowywano w nim urządzenie deszyfrujące depesze radzieckie.

Zamek Czocha
Zamek Czocha

Okres po II wojnie światowej to czasy grabieży zarówno ze strony Rosjan jak i rodzimych szabrowników – największa kradzież odbyła się w lutym 1946 roku przy udziale burmistrza Leśnej i zamkowej bibliotekarki, która odkryła zamkowy schowek. Wywieźli całą cieżarówkę zamkowych skarbów: insygnia koronacyjne Romanowów, popiersia carów rosyjskich, ikony, porcelanę, biżuterię, obrazy, itp..  Przez krótki okres zamek zamieszkiwali greccy uchodźcy, którzy w zabytkowych komnatach trzymali swój dobytek i zwierzęta gospodarskie, przez co dewastacja zamku postępowała w szybkim tempie. Na początku lat pięćdziesiątych XX wieku zamek został przekształcony w Wojskowy Dom Wypoczynkowy dla wyższych oficerów i dlatego obiekt został utajniony, nie można go było znaleźć na mapach, a turyści nie mieli tam wstępu.

Zamek Czocha
Zamek Czocha

Dopiero w 1996 roku Czocha została udostępniona jako hotel – strona zamku dla potencjalnych klientów:
http://www.zamekczocha.com/ .

Ciekawie wyglądają atrybuty obronne zamku – mury, kryte galerie:

Czocha'2011
Czocha’2011

Zamek Czocha

Zamek Czocha
Zamek Czocha
Zamek Czocha

Czocha'2011Czocha’2011

Zamek pięknie prezentuje się z każdej strony:

Czocha'2006Czocha’2006

Szczególnie malowniczo od strony jeziora:

Zamek Czocha
Zamek Czocha

Z zamkowej wieży jest doskonały widok zarówno na oblewające go wody zalewu: Czocha'2011

Czocha’2011

jak i na przedzamcze: Czocha'2011

Czocha’2011

Zamkowa bryła

Zamek Czocha
Zamek Czocha

widoczna z daleka na tle lasów, łąk lub wody to magnes dla turystów. Tereny wokół zamku są dość dobrze zagospodarowane w  zakresie bazy noclegowej czy gastronomicznej.

Więcej zdjęć zamku można zobaczyć na naszych stronach:

http://tripsoverpoland.pl/index.php?s=2000-11.php

http://tripsoverpoland.pl/index.php?s=2006-9.php

http://tripsoverpoland.pl/index.php?s=2011-42.php

Chyba najpełniejszy w sieci opis zamku dostępny jest na stronie: http://www.zamkipolskie.com/czocha/czocha.html .

A skrót historii zamku przedstawiony jest na fotografii:

Zamek Czocha - historia
Zamek Czocha – historia

Zapraszamy także na nasz film o Zamku Czocha z 2011 roku: